Groots en meeslepend

Sommige dode dichters leven vooral voort dankzij retoriek van strofen uit hun bekendste gedichten. Willem Kloos bijvoorbeeld: “Ik ben een god in het diepst van mijn gedachten”.  Uit het gedicht De grijsaard en de jongeling van Hendrik Marsman wordt nog vaak de eerste regel: “Groots en meeslepend wil ik leven!”geciteerd.  Marsman kende ik slechts uit mijn Nederlandse literatuurlessen op de middelbare school toen ik die frase in de zestiger jaren voor het eerst hoorde uit de mond van toenmalige provo en nu auteur David Douwes.

Groots en meeslepend leven…
Het krijgt ineens een andere  betekenis als ik vanochtend lees dat Trump de wapenwedloop wil hervatten. “America first!” betekent in Trumps gedachtegang dus ook de meeste kernwapens willen hebben. Het was te voorspellen.

Dit kind van rijke ouders was altijd al een aandachtsjunkie. Hij werd al op zijn 13e van school gestuurd wegens slecht gedrag. Toen hij het door zijn vader gespreide bedje vol vastgoed overnam, koos hij vooral voor vastgoedprojecten die goed in de publieke belangstelling lagen. Als vastgoedmagnaat kwam hij al snel in conflict met federale wetten en al de eerste keer dat dit gebeurde, in 1973, probeerde hij de tactiek van de omkering en beschuldigde hij de overheid ervan zijn bedrijf aan te vallen met als reden dat het een groot bedrijf was. Zijn zakelijke instincten waren minder goed dan hij wil doen voorkomen. In 1991 ging hij zelfs zakelijk failliet en ook bijna privé. De heropleving van zijn zakelijk imperium laat op allerlei momenten zien dat hij niets schuwt om in de belangstelling te komen.

Even deze samenvatting van zijn biografie om nog eens extra duidelijk te maken  dat de huidige president van de VS vooral een blaaskaak is die dankzij zijn afstamming en bijbehorende relaties zo ver is gekomen als nu en daarbij nooit gestopt is met het typerende gedrag van het verwende rijkeluisjochie.

Wanneer gaan we eindelijk erkennen dat het niet alleen een retoriek beoefenende en frasen uitkramende malloot is, maar iemand die lijdt aan grootheidswaanzin?
Het wordt tijd dat hij mondiaal erkend wordt als gevaarlijke gek. Het is te hopen dat wat er nog over is van de ooit zo geroemde Amerikaanse democratie nog werkt…

 

Dick

Nooit meer even een praatje bij de Krommerijn met die geweldige lieve, warme belangstelling tonende kleine man waarvan ik me jarenlang afvroeg of ik nou echt met de grote Dick Bruna stond te praten. Zo’n lief en eenvoudig en wijs mens. De laatste keren zat hij, de wandelstok paraat om weer op huis aan te gaan. Niet eens op het Rietveldbankje, maar gewoon een bankje in de buurt van het hondenveld. Uit respect durfde ik nimmer naast hem te gaan zitten terwijl hij me van alles vroeg over mijn hond, of we simpelweg het weer en de natuur bespraken.
We kwamen meestal uit op relativerende en filosofische gedachten. Ze getuigden altijd van zijn liefdevolle zachte wijsheid.
Voor mijn kleindochtertje van nu 10 maanden kan ik nimmer nalaten iets van Nijntje speelgoed te kopen. Ze is er nu al verzot op. En wie niet?
Als eerbetoon aan deze grote kleine man ga ik alle Nijntjeboeken voor haar proberen te kopen.
Dick Bruna, bijzondere stadgenoot, de wereld mist je nu al…

Nieuwe wildernis

En weer laait in de winter de discussie op over grote grazers in ‘de nieuwe wildernis’. Moeten er minder grazers komen of blijven er elke winter vele dieren een ‘natuurlijke’ hongerdood sterven? De vraag is of zo’n hongerdood wel zo natuurlijk is. De Oostvaardersplassen is een natuurgebied met een hek er omheen en de dieren hebben dus geen mogelijkheden om uit het natuurgebied weg te trekken. Succesrijke voortplanters hebben daardoor te maken met te grote aantallen voor de hoeveelheid beschikbaar voedsel.
Dit probleem doet zich overal in de wereld voor. De meest succesvolle diersoort mens blijft in toenemende mate leefgebieden innemen. Inmiddels is het landschap op aarde er totaal door veranderd. Dieren moeten zich aanpassen aan steeds meer en uitgestrektere stedelijke gebieden en zij die dat niet kunnen komen terecht in omheinde ‘wildernissen’, reservaten dus, waar ze als ze niet ten prooi vallen aan stropers zelfs met hun eigen soortgenoten moeten concurreren om voedsel.
De zich goden wanende mensen denken over alles wat de aarde voortbrengt te kunnen beschikken. Andere levensvormen zijn volgens de wetten der mensheid nog steeds ‘dingen’. Om vrijelijk over dieren te kunnen beschikken heeft de mens zelfs bedacht dat dieren geen gevoel hebben, dom zijn en volgens de gelovigen onder ons hebben dieren geen ziel.
Nu dit soort leugens steeds minder kunnen worden vol gehouden, al was het maar door de ontelbare dierenfilmpjes in de sociale media die laten zien hoe slim, gevoelig en sociaal dieren zijn, willen de gevoeligsten onder ons alsnog het lijden van dieren verminderen.
We voelen ons in het diepst van onze gedachten niet alleen god, maar ook schuldig over wat we door onze massale expansiedrift veroorzaken. Maar niets zo moeilijk voor de meeste mensen als toegeven dat je het fout hebt, dat je (mede) schuldig bent aan wantoestanden.
In plaats van de hand in eigen boezem steken en zorgen dat de mensheid eindelijk eens ophoudt met het groeien in aantal zodat er nog iets van ander leven vrijelijk kan bestaan op de aarde, gaan we ‘natuur beheren’ om ons geweten te sussen.

Om de Kennemerduinen staan minder hekken dan in de Flevopolder en een stijgend aantal damherten weet de weg te vinden naar Zandvoort waar ze als voedsel o.a. resten van menselijke consumptie vinden. Ik zou denken ‘leuk die herten in mijn dorp’, maar veel Zandvoorters blijken daar anders over te denken. Tuinen en openbaar groen ‘lijden’ onder de herten. Maar het gaat er vooral om dat de dieren zomaar ineens een weg kunnen oversteken en dan aangereden kunnen worden. Niet bezorgdheid over het welzijn van de herten is het probleem, maar de verkeersveiligheid: zo’n aanrijding is niet goed voor auto’s en mensen. En met een gewond, misschien zelfs bloedend hert wil je natuurlijk ook niet graag geconfronteerd worden. Dan kun je ze beter bejagen. Afschieten dus en het vlees verkopen. Mmm, hertenbiefstuk…
Gisteravond in Rtl late night verdedigde statenlid Sjaak Simonse van de SGP het initiatiefplan van SGP en VVD in de Flevopolder voor minder dieren en meer recreatie in de Oostervaarderplassen. Dat afschieten van dieren geld oplevert en het opruimen van kadavers van dieren die van de honger zijn omgekomen geld kost, zei hij er niet bij.

Voor geval u het nog niet wist:
Natuurbeheer valt al een aantal jaren onder het Ministerie van Economische Zaken..

Hekken

Heel toevallig zag ik mijn nieuwe buurman met minstens twee meter lange latten de tuin in sjouwen, kennelijk bedoeld om een schutting te bouwen tussen onze percelen. Onze tuinen zijn van het formaat balkon op de begane grond en zo’n hoge schutting zou het toch al beperkte aantal zonuren op mijn badlaken groot grasveldje tot kwartiertjes reduceren.
We hadden elkaar nog niet gesproken, dus dat kon een pittige kennismaking worden met mijn nieuwe buurman. Met mijn vriendelijkste gezicht maakte ik dat ik buiten kwam.
Ik stelde me voor, we schudden elkaar de hand en maakten een praatje over onze huizen. En ja, die gelakte latten waren bedoeld voor de schutting. En nee, het was niet de bedoeling dat hij die doormidden ging zagen. Die hoogte was volgens mijn nieuwe buurman nodig om te zorgen dat hun hond niet mijn tuin in kwam. Die hond was een behoorlijk uit de kluiten gewassen Duitse herder, die Buster bleek te heten. “Mooi beest”, zei ik welgemeend. Ik had er geen bezwaar tegen als hij mijn tuin in kwam. Maar Buster was een gevaarlijke hond volgens buurman, die latten waren echt nodig. In stilte maakte ik contact met Buster, onderwijl buurman vertellend dat ik zelf ooit een Duitse herder had gehad. Buurman keek me ongelovig aan,  daar was ik in zijn ogen kennelijk geen type voor en allengs werd Buster in zijn woorden een steeds onmogelijker hond. Terwijl we praatten bleef ik in stilte contact maken met Buster. “Kom maar hier jongen,” zei ik uiteindelijk zachtjes. Rustig haalde ik Buster aan die binnen no time volkomen tot rust bij mijn voeten ging liggen en daarmee buurmans laatste argument om de latten niet doormidden te zagen ontnam. Ik had er een vriend bij en meer dan een meter schuttinghoogte minder.
Dit voorval is vele jaren geleden, maar ik denk er vaak aan terug als ik zie hoe mensen overal hoge schuttingen en muren bouwen.
Eigenlijk zijn ze net als honden, ze zetten hun territorium af. De palen en hekwerken zijn hun geurvlaggetjes.
Wat in het klein gebeurt, gebeurt in het groot ook weer. We hebben kennelijk weinig geleerd van de voormalige Berlijnse muur. Hele woonwijken worden ommuurd om mensen het idee van veiligheid te bieden. In steden als Londen betekent dit dat het steeds moeilijker wordt om in een enigszins rechte lijn van het ene naar het andere stadsdeel te komen. Terwijl de wereld steeds overzichtelijker wordt en de globalisering blijft toenemen wordt het op steeds meer plaatsen in de wereld moeilijker en moeilijker om van het ene naar het andere land te komen. Families en geliefden worden gescheiden, alleen met pasjes en urenlange controles kun je aan de andere kant van zo’n muur of metershoog hekwerk komen.
Sedert we vanuit de ruimte daar naar kunnen kijken, beseffen we wat een klein en kwetsbaar bolletje onze planeet is. Dat was in 1968, maar de mens gaat desondanks door met zijn expansiedrift.
Tegenlicht gisteravond ging over het Antropoceen, het tijdperk van de mens.  Over zowel wetenschappelijk aantoonbare als voor een groot deel nog onbekende en complexe samenhang der ‘dingen’ waardoor we met zijn allen dienen samen te werken om het leven op onze kwetsbare moeder Aarde leefbaar te houden.
Daar passen geen muren bij.
Daar heb je wereldburgers voor nodig.
Mensen die beseffen dat we allemaal met elkaar te maken hebben, niet alleen mensen, maar al wat leeft.
Maar zolang de mens primitief zijn energie steekt in zijn territorium verdedigen, met en zonder geweld, en toe blijft geven aan zijn expansiedrift, blijft het aantal levensvormen in hoog tempo afnemen.
Dieren kunnen niet door die hekken.

Meer genieten

“Heb jij nog goede voornemens voor dit jaar?”
“Jazeker! Of eigenlijk die had ik. Want dat voornemen is al uitgekomen.”
“Wat was dat voornemen?”
“Om meer te genieten van het leven. En dat doe ik volop!
In de nieuwe auto die ik gekocht heb.”
Dit is bijna letterlijk de tekst van een gesprek in een radioreclame voor een bekend automerk.
Ook genieten is kennelijk een materiële bezigheid.

Hoe anders heb ik dat begrepen van o.a. mijn yoga- en meditatielessen. Daar spraken we over genieten als een innerlijke bezigheid.
Is de kick van rijden in een goede auto dat niet dan? Of de sensatie van de achtbaan? Oh zeker, het is fun!
Maar het is plezier dat je beleeft dankzij bezit, aan zaken die geld kosten, het heeft van alles te maken met commercie, om het over de belasting voor het milieu maar even niet te hebben. Ja en? denkt u misschien. Is die Marja zo’n milieufreak? Roomser dan de paus?
In december zag ik een tamelijk trending filmpje waarop twee amper lopende peutertjes samen het grootste plezier beleefden aan het spelen met een elastiekje; ze waren heel druk met onderzoeken wat ze er allemaal mee konden doen, zoals over een deurknop heen doen en hadden dikke pret. Het filmpje werd verspreid met de tekst: Bekijk eerst dit filmpje voor je dure kerstcadeau’s gaat kopen.
In derde wereldlanden hebben veel kinderen geen speelgoed, maar toch vermaken ze zich op straat met blikjes en ander zelfgemaakt speelgoed.
Is dat dure plastic speelgoed met batterijen echt educatiever dan een blokkendoos?
Wat ik leerde van o.a. mijn yoga en meditatiedocenten was een leven in eenvoud. Door eenvoudig te leven doe ik aan consuminderen. Ik koop slechts heel af en toe iets anders dan eerste levensbehoeften. Toch is mijn grootste probleem in mijn huis een teveel aan spullen, staan er diverse uitdagingen in mijn planning t.a.v. plekken in mijn huis, ja een hele kamer zelfs, die ik uit wil ruimen. Dat gaat langzaam bij mij, want wat ik niet meer gebruik gaat naar andere mensen die er nog wat aan hebben. Ik breng ze naar weggeeftafels en -winkels en grotere artikelen bied ik aan op gratis op te halen sites of soms voor geld op Marktplaats.
Daar beleef ik best wel een beetje plezier aan. Maar het is moeilijk kiezen waar ik het meeste plezier aan beleef: aan het weggeven of aan het feit dat ik weer met minder spullen toekan in mijn leven.

In eenvoud leven betekent dat je kunt genieten van de kleine dingen des levens. Van een glimlach, van blij zijn met iets dat je geleerd hebt, vrij zijn van zaken als jaloezie, hebzucht, kick zoeken. Tevreden zijn met dat wat je hebt, met wat is, in de zekerheid dat het universum zal voorzien in alles wat je nodig hebt.
Heb je die auto nodig? Misschien wel.
Krijg je een kick van die mooie dure auto? Geniet je ervan om in te rijden? Niks mis mee. Maar ga het alsjeblieft niet verwarren met genieten van het leven. Dat lekker autorijden je het gevoel geeft dat je leeft kan ik me ook voorstellen. Maar leven is meer dan hedonistisch genieten. Leven is meer dan (het nastreven van) genot.

Ik mag hopen dat die man uit de autoreclame toch respect heeft voor al wat leeft en een elektrische auto heeft gekocht, of op zijn minst een hybride…

Wat we willen

De radiopresentatrice kondigt een plaat aan over “peace and love, dat wat we allemaal willen in het nieuwe jaar”.
Is dat zo? Willen we allemaal vrede en liefde?

Er zijn machthebbers die daar anders over denken. Oorlog is goed voor hun business en dat geldt niet alleen voor de wapenindustrie. De machthebbers van nu zijn gevaarlijker dan die waar Machiavelli over schreef. Die hadden het nog over ‘verdeel en heers’. Die van nu gebruiken massapsychologische- en marketingtechnieken en complexe propagandatrucs om het volk om de tuin te leiden. Hardnekkig zijn de verhalen dat allerlei terroristische aanslagen goed bedachte theaterstukken zijn met echte en zelfs nep slachtoffers (foto’s in de Amerikaanse media van mensen die kennelijk bij meerdere aanslagen overlijden) die bedoeld zijn om de bevolking bang te maken en/of de aandacht af te leiden van andere zaken. Een bang volk kun je o.a. allerlei veiligheidsmaatregelen door de strot duwen die de privacy nog verder aantasten. (Privacy? Bestaat dat nog dan? Ach neem gewoon de volgende app). Ook de macht over de farmaceutische- en voedselindustrie schijnt een zorgvuldig bedacht scenario van machthebbers te zijn.  Waar of niet waar, er zijn duidelijk tal van  machthebbers  die minder baat hebben bij vrede dan bij oorlog. Er zijn er bij die democratisch zijn gekozen.

Wie kiezen zo slecht? Mensen die niet goed voorgelicht zijn misschien? Niet verder kijken dan hun neus lang is? Er komt steeds meer kritiek dat de huidige westerse mens teveel naar binnen i.p.v. naar buiten gericht zou zijn. Inderdaad schijnen steeds meer mensen niet meer het nieuws te volgen, laat staan achtergrondverhalen en documentaires tot zich te nemen. De jongere generaties kijken massaal liever tig afleveringen van een serie via Netflix dan dat ze lineair tv kijken en daarbij ook nog eens wat educatieve en informatieve inhoud tot zich nemen. Via Facebook krijg je vooral contact met gelijkgestemden en de harde werkers van nu zijn blij als ze zich thuis kunnen terugtrekken uit de wereld en zich richten op hun eigen familie, vrienden en entertainment. Carrières zijn steeds minder interessant zo niet onmogelijk (flexwerk, slechtere arbeidsvoorwaarden enz.) en werk wordt zo steeds minder iets waar je om immateriële redenen voor gaat en meer een middel voor een goed inkomen.
Het ik-gerichte lijkt steeds vaker niet zozeer een keuze maar een noodzaak die je in staat stelt om te gaan met hoe de samenleving is georganiseerd (survival of the fittest). Het is hard werken (en dan nog vaak de eindjes aan elkaar knopen) of buiten de boot vallen zoals tegenwoordig een uitkering hebben gezien wordt.
Het ‘navelstaren’ (mindfulness, yoga) is voor de werkers in onze samenleving een aan de massaal gepropageerde leefstijl tegenwicht biedende noodzaak geworden om rust te vinden, weer goed te kunnen slapen.
En dat is een goede zaak. Want met al dat naar binnen gerichte komt er ook aandacht voor gevoelens van onvrede, onrust, ongelukkig zijn, schaamte, onzekerheid e.d.
Want als we niet eerst in onszelf de problemen met het ervaren van liefde en vrede aanpakken, hoe kun je dat dan in de wereld om je heen? Emoties als haat, jaloezie en niet te vergeten angst zijn slechte raadgevers. Zolang je nog iemand misgunt dat hij of zij een mooiere auto heeft dan jij, of een beter salaris, of leukere kinderen of wat dan ook, is de vrede in jezelf niet bereikt. Zolang je bang bent dat vluchtelingen je materiële welvaart zullen verminderen of je morele waarden aantasten en ze daarom uit je land wilt weren, is het met de liefde in je leven nog niet goed gesteld.

Ik wens iedereen voor dit nieuwe jaar innerlijke vrede en liefde voor al wat is.

Woede en vergeving

Martha Nussbaum schreef een boek met die titel. In de boekomschrijving van de uitgever lees ik: “Nussbaum ontleedt ook het begrip vergeving kritisch en vindt een vergevende houding in de kern egoïstisch en weinig behulpzaam. De verongelijkte manoeuvreert zich immers in een moreel superieure positie, waarbij hij niet langer onder zijn woedegevoel lijdend, zichzelf de macht heeft toegekend om al dan niet gratie te verlenen en zo triomfeert.”
Maar is dat erg dan?
Lijden onder een woedegevoel -dat erkent Martha ook- is behoorlijk desastreus.
Oplettende lezers van mijn blog/columns zal niet ontgaan zijn dat ik de afgelopen periode te maken heb gehad met enorme pesterijen waardoor ik mijn hond een ander huis heb moeten bezorgen.
Nadat hij weg was kwam ik in een fikse rouwperiode terecht. De rouw was erger dan toen mijn vorige hond overleed. De dood is een onvermijdelijk bij het leven horend verschijnsel en ook al is het niet leuk om iemand waar je om geeft te verliezen aan de dood, je kunt niet anders dan aanvaarden dat het zo is. In het geval van het afscheid moeten nemen van mijn hond omdat dat beter voor hem was en voor tal van andere betrokkenen zoals mijn naaste buren, lag dat anders. Ik heb een jaar lang voor hem gezorgd, hem opgevoed van pup af aan en dat doe je in het idee dat je met een beetje geluk nog een lange tijd te gaan hebt samen. Mijn leven was er op ingericht, ik kon bijna niet wachten tot hij genoeg uitgegroeid was om urenlange wandelingen in de natuur te maken met hem. Feestjes vind ik dat; met je eigen hond door de natuur struinen. Voor mij zijn dat DE momenten dat je band met je viervoeter het meest voelbaar is. Je bent op elkaar ingespeeld, je weet van elkaar waar je interesses naar uitgaan. Bij Leonardo waren dat o.a. vogels. Hij zag en hoorde ze, ook de kleinste vogeltjes die hoog in een boom zaten en liet me dat weten waardoor ook ik ze opmerkte. De tweede keer dat ik bramen plukte kwam hij me helpen. Hij probeerde zijn grote bek een beetje te tuiten om de stekels te vermijden en als hij een braam geplukt had at hij die zelf met smaak op.
Kortom, ik mis hem. Dat hij een heel goede nieuwe plek heeft is een troost. Maar mijn leven is veranderd omdat hij er niet meer is. En gezien het feit dat ook met mijn vorige hond problemen waren door de pestkop, is een nieuwe hond geen optie.
Zo’n ingrijpend gevolg van getreiter kon ik moeilijk verteren. Ik werd er letterlijk en figuurlijk ziek van. Drie weken lang had ik maagpijn, daarna een kaakontsteking enz. Naast de rouw moest ik zien te dealen met gevoelens van onmacht en woede. In mijn hoofd kwamen tal van gedachten vol wraak, wrok en rancune. Het mededogen dat ik 30 jaar lang voor de ontspoorde vrouw heb gehad, was verdwenen. En komt ook niet meer terug. Ze geniet zo duidelijk van haar getreiter dat ik haar nu zie zoals ze is: een kwaadwillende vrouw.
Daar wil ik niks mee te maken hebben. En ik wil niet dat iemand met zulke gemene gedachten nog op wat voor manier dan ook vat op mij kan krijgen. Dat haar getreiter me mijn hond heeft gekost is al erg genoeg.
Dus moest ik een weg zien te vinden om van al die negatieve emoties in mezelf af te komen. Daartoe is een mooie weg: die van vergeving. De treiteraarster vergeven kan ik (nog?) niet. Maar ik kan mezelf vergeven dat ik haar niet kan vergeven.
Daardoor kan ik die destructieve emoties van wraak, wrok en rancune los laten.
Daar is niets superieurs aan. Het is bevrijdend.
Voor mij.
Ik kan weer verder met mijn leven. Hoe precies weet ik nog niet, daarvoor is er nu even teveel tegelijk veranderd. Maar ik weet wel dat ik mijn leven vorm kan geven vanuit vrije gedachten en een liefdevol hart. En dat pakt niemand mij af.

img-20161219-wa0004