Homo Ludens

In 1938 verscheen het boek Homo Ludens van Johan Huizinga. In dit cultuurwetenschappelijk werk heeft Huizinga het over het belang van spel voor het voortbrengen van cultuur. Eind zestiger jaren werd het begrip Homo Ludens nieuw leven ingeblazen door de provo’s en de kabouterbeweging met hun ludieke acties.

Ik moest er aan denken toen ik nadacht waarom we in onze samenleving tijdens de coronacrisis zo verlangend blijken te zijn naar entertainment.

Hebben we zo’n behoefte aan vermaakt worden of gaat het ons vooral om contacten hebben met anderen? De terrassen zitten nu ook bij slecht weer tamelijk vol, dankzij de mega parasols die de afgelopen jaren opgang maakten en terrasverwarming. Tegen dat laatste komen al protesten. Ik las ergens over een gemeente die de terrasverwarming als milieuonvriendelijk bestempelt en wil gaan verbieden. Daar valt iets voor te zeggen, maar mag het misschien even wachten tot het weer warmer is geworden? We vinden het klaarblijkelijk massaal heerlijk om buiten te zitten en bediend te worden met lekkere hapjes en drankjes en we zijn daar kennelijk ook nog steeds rijk genoeg voor.

Het steekt schril af bij de afschuwelijke situatie in India.

Eerder deze week was er iemand op tv die goed naar de cijfers gekeken had en concludeerde dat er wereldwijd 3,2 miljoen mensen zijn overleden aan covid19. Op een wereldbevolking van 7,7 miljard mensen is dat 0,41 % als ik goed gerekend heb. Maar dat is gebaseerd op cijfers tot maximaal 1 mei j.l.. Het dodenaantal door covid zal door uitbraken en situaties zoals in India nog flink stijgen.

Willen we graag massaal ontspannen om dit soort getallen te vergeten? Of simpelweg omdat we het zat zijn om met zo’n ‘klein’ percentage rekening te houden? Dat er naast doden ook nog flinke aantallen mensen chronisch vermoeid blijven of hun geur kwijt zijn of wat voor bijverschijnselen dan ook hebben, is in de cijfers niet goed terug te vinden.

Of heeft de behoefte aan ontspanning weinig of niets te maken met coronamaatregelen maar simpelweg met dat we allemaal homo ludens zijn?

Deelnemen aan kunst en cultuur is voor de spelende mens een noodzaak om goed te functioneren. We hebben kennelijk moeite met serieus blijven als we daarnaast niet ook allerlei ontspannende en speelse activiteiten kunnen ontplooien.

De veelzijdige kunstenaar Constant Nieuwenhuijs (1920-2005) omarmde het idee van de homo ludens en zag de belevingswereld van kinderen en mensen in primitieve culturen als de basis voor het uiten van gevoelens. Van hem is dit citaat: “Het kind kent geen andere wet dan zijn spontaan levensgevoel en heeft geen andere behoefte dan dit te uiten. Hetzelfde geldt voor de primitieve culturen, en het is deze eigenschap ook, die deze culturen een zo grote bekoring verleent voor de mens van heden die in een morbide sfeer van onechtheid, leugen en onvruchtbaarheid moet leven.”

We leven behalve in een periode waarin een virus ons leven beïnvloedt, in een tijd waarin steeds meer onrecht, leugens en andere onwaarachtigheden aan het licht komen.

Misschien hebben we daarom wel zoveel behoefte aan ontspannen vrij zijn wie we zijn, zonder ons (even) druk te hoeven maken over wat er allemaal aan vreselijks in de wereld, ook dicht om ons heen, gebeurt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s