Homo Ludens

In 1938 verscheen het boek Homo Ludens van Johan Huizinga. In dit cultuurwetenschappelijk werk heeft Huizinga het over het belang van spel voor het voortbrengen van cultuur. Eind zestiger jaren werd het begrip Homo Ludens nieuw leven ingeblazen door de provo’s en de kabouterbeweging met hun ludieke acties.

Ik moest er aan denken toen ik nadacht waarom we in onze samenleving tijdens de coronacrisis zo verlangend blijken te zijn naar entertainment.

Hebben we zo’n behoefte aan vermaakt worden of gaat het ons vooral om contacten hebben met anderen? De terrassen zitten nu ook bij slecht weer tamelijk vol, dankzij de mega parasols die de afgelopen jaren opgang maakten en terrasverwarming. Tegen dat laatste komen al protesten. Ik las ergens over een gemeente die de terrasverwarming als milieuonvriendelijk bestempelt en wil gaan verbieden. Daar valt iets voor te zeggen, maar mag het misschien even wachten tot het weer warmer is geworden? We vinden het klaarblijkelijk massaal heerlijk om buiten te zitten en bediend te worden met lekkere hapjes en drankjes en we zijn daar kennelijk ook nog steeds rijk genoeg voor.

Het steekt schril af bij de afschuwelijke situatie in India.

Eerder deze week was er iemand op tv die goed naar de cijfers gekeken had en concludeerde dat er wereldwijd 3,2 miljoen mensen zijn overleden aan covid19. Op een wereldbevolking van 7,7 miljard mensen is dat 0,41 % als ik goed gerekend heb. Maar dat is gebaseerd op cijfers tot maximaal 1 mei j.l.. Het dodenaantal door covid zal door uitbraken en situaties zoals in India nog flink stijgen.

Willen we graag massaal ontspannen om dit soort getallen te vergeten? Of simpelweg omdat we het zat zijn om met zo’n ‘klein’ percentage rekening te houden? Dat er naast doden ook nog flinke aantallen mensen chronisch vermoeid blijven of hun geur kwijt zijn of wat voor bijverschijnselen dan ook hebben, is in de cijfers niet goed terug te vinden.

Of heeft de behoefte aan ontspanning weinig of niets te maken met coronamaatregelen maar simpelweg met dat we allemaal homo ludens zijn?

Deelnemen aan kunst en cultuur is voor de spelende mens een noodzaak om goed te functioneren. We hebben kennelijk moeite met serieus blijven als we daarnaast niet ook allerlei ontspannende en speelse activiteiten kunnen ontplooien.

De veelzijdige kunstenaar Constant Nieuwenhuijs (1920-2005) omarmde het idee van de homo ludens en zag de belevingswereld van kinderen en mensen in primitieve culturen als de basis voor het uiten van gevoelens. Van hem is dit citaat: “Het kind kent geen andere wet dan zijn spontaan levensgevoel en heeft geen andere behoefte dan dit te uiten. Hetzelfde geldt voor de primitieve culturen, en het is deze eigenschap ook, die deze culturen een zo grote bekoring verleent voor de mens van heden die in een morbide sfeer van onechtheid, leugen en onvruchtbaarheid moet leven.”

We leven behalve in een periode waarin een virus ons leven beïnvloedt, in een tijd waarin steeds meer onrecht, leugens en andere onwaarachtigheden aan het licht komen.

Misschien hebben we daarom wel zoveel behoefte aan ontspannen vrij zijn wie we zijn, zonder ons (even) druk te hoeven maken over wat er allemaal aan vreselijks in de wereld, ook dicht om ons heen, gebeurt.

Prik feestje

Vaccineren tegen corona lijkt ondanks alle negatieve berichten over de vaccins voor veel mensen een feestje. Op social media laten mensen blij weten dat ze een prik hebben gekregen of gaan krijgen en hun digitale vriendjes feliciteren ze daarmee. Mijn eigen vrienden en kennissen laten ook aan de telefoon of als ik hen tegenkom graag weten dat ze gevaccineerd zijn. Sommige mensen hebben na de prik nergens last van, anderen zijn er een paar dagen moe of zelfs ziek van, een vriend heeft zelfs al twee weken hoofdpijn, maar het mag de pret niet drukken. Blij en opgelucht zijn ze dat ze eindelijk geprikt zijn.

Kennelijk waren ze banger voor corona dan ze lieten blijken. Of de campagnes hebben bij deze gevaccineerden duidelijk gewerkt, alle kritiek op de overheid ten spijt.

Maar waar zijn de gevaccineerden nou eigenlijk blij mee?

Ik lees vanmorgen in de krant dat je ook als je gevaccineerd bent nog steeds corona kunt krijgen en dan 5 dagen in quarantaine moet. Het voordeel van ingeënt zijn is dat je de ziekte minder ernstig gaat krijgen. Dat kan een groot voordeel zijn. Want tot je besmet geraakt bent met het covid 19 virus, is onvoorspelbaar hoe je immuunsysteem daarop gaat reageren. Niet alleen ouderen en kwetsbaren en mensen met onderliggende kwalen komen op de IC, daar liggen ook jongeren die vooraf bekend stonden om hun goede conditie.

Tot zover kan ik het allemaal nog volgen.

Wat ik niet kan volgen is als je de ziekte gehad hebt, je dan nog steeds een prik moet gaan halen.

Waarvoor dan?

Je immuunsysteem heeft klaarblijkelijk al gewerkt en je lichaam heeft antistoffen aangemaakt. Dat is toch ook het doel van het vaccin? Als je dat doel bereikt hebt langs natuurlijke weg is dat toch prima, zo niet beter?

Er wordt door overheden en gezondheidsinstellingen beweert dat als je de ziekte gehad hebt, je net zo kort beschermd bent tegen besmetting als met een vaccin, geschat wordt zo’n 6 maanden. Maar daar is geen enkel wetenschappelijk bewijs van.

In tegendeel, normaliter werkt je eigen immuunsysteem zodanig dat als het weerstand heeft opgebouwd, je immuunsysteem bij een volgende besmetting nog sneller en beter zal reageren.

Maar kennelijk vinden overheid en gezondheidsinstellingen dat je eigen immuunsysteem minder betrouwbaar is dan de vaccins.

Dat is op zijn zachtst gezegd vreemd.

Het is ook vreemd dat erover gedacht wordt dat je ‘straks’ tot van alles en nog wat toegang kan krijgen met een vaccinatie bewijs of het bewijs van een heel recente negatieve test, maar dat een verklaring/bewijs dat je minstens 3 weken geleden de ziekte gehad hebt, niet telt.

Of je wel of niet ingeënt wilt worden, is jouw zaak. Of je die beslissing nu baseert op een doktersadvies of je mate van vertrouwen in je eigen immuunsysteem, ik heb begrip voor wat je ook maar kiest. Nu of in de toekomst.

Maar dat ons in feite door overheden verteld wordt dat je beter op experimentele vaccins kunt vertrouwen dan op je eigen immuunsysteem, zelfs als dat bewezen heeft voor je te werken, gaat me te ver.

Het vertelt mij hoezeer we als mensheid vervreemd zijn geraakt van de natuur en ons eigen lichaam en in de waan verkeren van de maakbaarheid daarvan. Al het buiten wandelen tijdens de coronamaatregelen heeft daar kennelijk nog weinig tot niets aan veranderd,

Onderzoeken

Mijn energierekening was de afgelopen twee maanden hoger dan vorig jaar in dezelfde periode. Ik ben zo iemand die meteen gaat nadenken over verbanden. Het was winters weer geweest, maar kort daarna toch ook weer zo uitzonderlijk warm dat ik niet hoefde te stoken. Navraag bij vrienden en kennissen bevestigde dat we allemaal meer verbruikt hebben. Zou er een verband zijn met de lockdown? En niet te vergeten de avondklok waardoor iedereen thuis blijft? Om met zekerheid verbanden vast te kunnen stellen zou ik inzage in het verbruik van een grotere groep moeten hebben. Ongetwijfeld kunnen energiemaatschappijen dat aan de hand van cijfers.

Naar schatting krijgt een 1 op de 4 vrouwen op latere leeftijd problemen met hun maagsluiting. Het is een schatting, want er bestaat geen registratieplicht van dit probleem. De kwaal wordt vaak -onterecht- aangeduid als een scheurtje in het middenrif. Volgens mijn arts ontstaat dat vaak tijdens de overgang. De verslapping die dan plaats vindt in het lichaam zou er mee te maken kunnen hebben. Voor mezelf zag ik direct een verband met de buikspieroefeningen die ik tijdens de overgang in versterkte mate ben gaan doen. Er was zelfs een moment dat ik dacht dat er tijdens intensieve callanetics oefeningen iets knapte, precies op de plek van de maagsluiting.

Door de verslapping krijgen veel vrouwen tijdens de overgang een buikje en ik kan me voorstellen dat meerdere vrouwen net als ik dan aan intensieve buikspieroefeningen beginnen. Juist door die verslapping loop je dan een verhoogd risico op beschadiging van je maagsluiting. Maar dit is een vermoeden, het is nooit onderzocht. Om dit te onderzoeken heb je meer nodig dan cijfers, je zult de vrouwen met zo’n probleem moeten interviewen.

T.a.v. corona vaccins komt steeds de vraag terug of er wel of niet vooraf voldoende onderzoeken zijn geweest. Van bijwerkingen werd desondanks steevast ontkend dat het met het vaccin te maken kan hebben. Onderliggende kwalen zouden de oorzaken zijn van sterfgevallen en andere ‘bijwerkingen’. Maar nu wordt een specifieke batch van het AstraZenica-vaccin, ABV5300, een batch van 1 miljoen dosis, verdacht van het veroorzaken van bloedstolsels. De reacties daarop lopen ver uiteen. 17 landen ontvingen vaccins van deze batch, maar terwijl sommige landen waaronder Duitsland en Zweden doorgaan met prikken, stoppen anderen, waaronder Nederland daarmee. Er moet dus nader onderzoek komen, maar volgens het nationale medicijnagentschap wijst tot dusver ‘niets’ op bijwerkingen. De EMA deelt die overtuiging.

In een van de vele talkshows legde opiniepeiler Peter Kanne uit dat bij onderzoeken de vraag die je stelt bepalend is voor de antwoorden die je krijgt. Zelfs door het anders formuleren van de vraag krijg je al een verschil in antwoorden. Voorafgaand aan verkiezingen kunnen allerlei debatten en beweringen wellicht kiezers beïnvloeden. Opiniepeilingen kunnen ook beïnvloeden. Maar uiteindelijk zijn de stemmen bepalend. Dus is het gewoon afwachten tot de stemmen geteld zijn en de cijfers bekend worden. Dat is een weliswaar tijdrovend, maar eenduidig onderzoek.

Succes met stemmen!

Niet stemmen?

Jaren terug werd er in verkiezingstijd op de muren in de stad gekalkt: “Stem niet, vecht zelf!” Eerlijk gezegd heb ik die kreet nooit goed begrepen. Want hoe vecht je dan? Ik houd bovendien helemaal niet van vechten. Dat laatste heb ik gemeen met veel mensen die ‘links’ stemmen. Maar ook linkse partijen hebben ingestemd met allerlei zogenaamde ‘vredesmissies’. Alsof het trainen van soldaten in andere landen bijdraagt aan vrede. Vechten, laat staan oorlog, lijkt me nooit een weg naar vrede. Maar dit alles terzijde, want het gaat nu over stemmen.

Vooral spirituele en links denkende mensen hebben soms de neiging om helemaal niet te gaan stemmen. Omdat het ‘toch geen zin heeft’ bijvoorbeeld. Of omdat je dan niet meedoet aan het politieke circus, de schijnvertoning of de leugenfabriek of wat dan ook het idee is dat je van de politiek hebt. Inderdaad, als je niet stemt, doe je nergens aan mee. Maar is dat gewenst dan?

De termen ‘links’ en ‘rechts’ zijn aan vernieuwing toe, populisten waren eerst per definitie rechts, maar je hebt nu ook zogenaamd linkse populisten. What’s in a name.

Het gaat om dat je zegt wat je doet en doet wat je zegt. Het gaat om wat we doen en vooral wat we op korte termijn gaan doen aan de bedreigingen die door de klimaatveranderingen op ons afkomen.

Wat ik mooi vond was een pleidooi van Ruben van der Meer. De tijd voor grappen is eigenlijk voorbij. Hij stond als bezorgde burger en dito vader op de zeepkist. “Ik stem voor onze kinderen,” besloot Ruben zijn betoog. Een zin die ik sedertdien steeds vaker hoor.

Aan het rechter spectrum van de politiek is nooit gebrek aan kiezers. Rechts heeft vertrouwen in de democratische rechtstaat. Als je vindt dat die anders georganiseerd moet worden dan de afgelopen 10 jaar onder Rutte, is dat juist een extra reden om te gaan stemmen!

De vermaakfabriek

Vraag jongeren en jong volwassenen wat ze het meeste missen nu, dan noemen er velen festivals en anders wel andere vormen van uitgaan. In de vijftiger jaren had je nog nauwelijks festivals. In de zestiger jaren waren het vooral de popmanifestaties die als nieuw fenomeen opvielen. Zoals de twee Flights to Lowlands Paradise in 1967 en 1968 in Utrecht, Woodstock in de VS in 1969 en de Nederlandse versie daarvan in 1970: het driedaagse Holland Pop Festival in het Kralingse Bos te Rotterdam.

Voor de coronacrisis begon was het aantal festivals in ons kleine landje al niet mee te tellen. Het festivaloverzicht van 2019 verwachtte dat jaar 19,5 miljoen bezoekers verdeeld over 1115 festivals in Nederland.

Ik vind het vreselijk wat er met de horeca ondernemers in Nederland aan het gebeuren is en mis eerlijk gezegd de mogelijkheid om een horecastop te nemen als keerpunt van mijn dagelijkse wandelingen met mijn hond, maar ik moest dus ineens denken aan hoe het ‘vroeger’ was. We zijn nu een beetje terug naar vroeger. Zo gaan we ter vermaak en ontspanning wandelen, iets wat door velen als suffig werd gezien, maar waarvan steeds meer mensen beseffen wat een zegen het is dat we meer contact met de natuur krijgen erdoor.

Vooral gezinnen met kinderen klagen over de drukte in huis en de moeilijkheid om thuiswerken te combineren met kinderen die zich vervelen en het thuis les geven is bepaald geen succes. Maar de ouders die er wel wat van weten te maken kom je in het nieuws niet zoveel tegen. Toch zijn er legio die genieten van alle tijd die ze nu hebben voor hun kinderen en het spelletjes doen aan de tafel is beslist herontdekt.

De moeder van mijn kleindochter van nog geen vijf vindt het maar niks dat de binnenspeeltuinen dicht zijn, maar dochter en kleindochter vermaken zich ondertussen prima in het park, bos of aan het strand en mijn kleindochter geniet van het helpen op mijn moestuin.

Het mooiste van alles vind ik dat zoveel mensen blijk geven meer tijd te besteden aan ‘naar binnen gaan’. En dat werd hoog tijd. Misschien werden we door al dat vertier buitenshuis daar teveel van afgeleid.

Het is opvallend dat juist nu steeds meer mensen gaan beseffen dat het echt misgaat met ons klimaat. Dat we als mensheid anders moeten gaan denken en handelen. Minder vermaak en meer naar binnen en eigen verantwoordelijkheid nemen zou wel eens het positieve effect van deze crisis kunnen blijken te zijn. Dat effect was en is hard nodig, willen we nog maar enigszins iets kunnen redden van alle uitstervende diersoorten, waarvan we er zelf ook een dreigen te worden.

De Romeinen wisten al “Geef het volk brood en spelen”(Panem et circenses) zodat het volk tevreden blijft en niet gaat morren. Je kon ook van tevoren voorspellen dat juist in verkiezingstijd veel maatregelen zouden worden opgeheven. Ineens is onze premier bereid on meer risico’s te nemen. 8 maart krijgen we vermoedelijk te horen dat de terrassen ‘onder voorwaarden’ weer open mogen. Volk weer tevreden.

Er is niks mis met genieten van wat het leven te bieden heeft. In tegendeel. Maar er is ook niks mis met blijven morren… Laat je niet zoethouden maar kom op voor de toekomst van je kinderen!

Verkoudheden

Toen eeuwen geleden Europeanen Zuid-Amerika begonnen te koloniseren, stierven er vele Indianen, niet alleen aan geweld, maar vooreerst aan verkoudheden. De wereld was toen nog niet zo fysiek verbonden en de Zuid-Amerikanen hadden kennelijk nog geen kennis gemaakt met verkoudheidsvirussen. En kennelijk waren eeuwen geleden verkoudsheids- oftewel coronavirussen ook al dodelijk voor mensen. En ja, ook het coronavirus Covid19 is een killer gebleken.

Deze week las ik in een artikel in de Volkskrant over de problemen met het Oxfordvaccin dit:

“Het was februari 2020, het coronavirus rolde over de continenten, en overal ter wereld overheerste de wanhoop. Een coronavirus, nog nooit was het gelukt daartegen een werkend vaccin te maken. Ons immuunsysteem blijkt vergeetachtig, als het om coronavirussen gaat: de coronavirussen die ons verkoudheid bezorgen, kunnen we ook keer op keer krijgen. ‘We snapten eigenlijk niet zo goed wat voor immuniteit je tegen dit soort virussen nodig hebt’, schetst vaccinoloog Cécile van Els (RIVM, Universiteit Utrecht).”

Eindelijk begreep ik waarom we meerdere keren moeten worden ingeënt met die vaccins. Maar ik begrijp er ook uit dat het wel eens een gebed zonder end zou kunnen blijken te zijn. Coronavirussen zijn er al eeuwen en gaan niet meer weg, ook Covid19 niet. Bovendien blijven coronavirussen muteren, wat inmiddels ook al blijkt uit minstens vier geconstateerde mutaties.

Er is nog een derde conclusie uit het verhaal van de Zuid-Amerikaanse Indianen te trekken; uiteindelijk hadden de Indianen langs natuurlijke weg genoeg weerstand opgebouwd tegen de coronavirussen.

Met steeds meer meldingen dat juist mensen in de kwetsbare groepen heftig reageren op de vaccins en er bejaarden binnen een etmaal door sterven, (o.a. 26 bekende gevallen in Noorwegen, vele tientallen inmiddels in de VS) kunnen we nu op zijn zachtst vermoeden dat de weg van de vaccins niet de beloofde weg uit de crisis gaat worden.

Het wordt tijd dat we als mensheid loskomen van het denken dat voor elke kwaal een medicijn of vaccin beschikbaar moet zijn. Al voor de pandemie vertoonden de immuunsystemen van steeds meer mensen nieuwe, vaak nog onbekende reacties.

En al die andere coronamaatregelen dan?

Ze hebben in ieder geval éen gezondheidseffect: er zijn deze winter beduidend minder mensen verkouden. Afstand helpt en bij klachten je mondkapje ophouden hebben we nu wel leren kennen als iets waarin de Japanners al jaren het goede voorbeeld gaven om anderen niet te besmetten.

Met andere maatregelen wordt steeds onduidelijker waartoe ze dienen en juist de onduidelijkheden gooien olie op het vuur bij complotdenkers en vooral jonge mensen die het zat zijn om zo beperkt te worden in hun leven. Ook allerlei ongelijkheid in de maatregelen zorgt voor onvrede.

Ik citeer graag een pracht van een zin uit een column van Sheila Sitalsing :

‘Dringende adviezen’ uitvaardigen aan werkgevers en doen alsof je daarmee alle mogelijkheden in dit domein hebt uitgeput is een politieke keuze van een kabinet dat wel mensen ‘s avonds in hun huis opsluit, dat wel aan een quarantaineplicht werkt, dat wel reis- en vliegverboden instelt, dat wel kinderen de toegang tot school ontzegt, dat wel winkels verbiedt om klanten bestellingen te laten ophalen, dat wel boetes laat opleggen aan mensen die groepsgewijs op straat rondhangen, dat wel boa’s afstuurt op openluchtfeestjes onder viaducten, dat wel cafés sluit, maar dat machteloos de handen in de lucht gooit wanneer Pieters baas op de zaak een vrijmibo belegt.”

Het luchtruim wekenlang niet sluiten voor Britten nadat de ‘Britse’ variant van Covid19 daar ontdekt was, grote bedrijven miljarden geven terwijl de bazen daarvan nog winstuitkeringen krijgen… dit soort ‘liberaal gedoe’ maakt dat steeds meer mensen de maatregelen niet meer zullen pikken.

Bronnenonderzoek

In mijn omgeving hebben diverse mensen me de afgelopen weken horen zeggen: “De oversterfte is in 2020 nauwelijks hoger dan in 2019”. Ik baseerde mijn uitspraak op bronnen die ik al jaren vertrouw. Maar kennelijk zijn die bronnen inmiddels niet meer zo respectabel. Want dit is het jongste staatje sterftecijfers van het RIVM waarvan we toch moeten kunnen aannemen dat hun cijfers kloppen:

De mens in het algemeen en ik dus ook wil zijn omgeving kunnen vertrouwen. Daar zijn relaties op gebaseerd: op wederzijds vertrouwen. Maar de mens is ook een kuddedier en we lopen snel met zijn allen achter iemand of een idee aan.. De voorbeelden daarvan zijn legio.

Maar waarom gedragen regeringsleiders zich ook als kuddedieren?

Waarom volgen we het voorbeeld van een totalitaire staat waar nota bene het virus is ontstaan?

De onderzoekscommissie van de WHO is nu wel in Wuhan, maar wat kunnen ze daar nog vinden nadat ze eerst tijdenlang geweigerd zijn? Mogen ze vrij praten met getroffenen of welke mensen dan ook? Mogen ze China’s grootste viruslaboratorium dat is gevestigd in Wuhan bezoeken? Waarom was de informatie over dat laboratorium vorig jaar maandenlang niet meer te vinden op internet?

China heeft eigen vaccins ontwikkeld. Het gaat hier om klassieke vaccins. Dat wil zeggen: ze maken gebruik van geïnactiveerde virussen.

Waarom gebruiken we hier experimentele vaccins die gebaseerd zijn op gentherapie?

De Chinese vaccins zijn overigens vooral getest in andere landen, waaronder Turkije, Brazilië, Indonesië en de Verenigde Arabische Emiraten, omdat China volgens eigen zeggen nog weinig besmettingen kent. Waarom er desondanks enorme haast gemaakt wordt om zoveel mogelijk Chinezen in te enten is onduidelijk.

Chinezen zijn goed getrainde kuddedieren en zwermen inmiddels uit over de hele wereld (zie de prachtige documentaire reeks van Ruben Terlou; de “Wereld van de Chinezen” ). China was al jarenlang een machtig land aan het worden, maar de coronacrisis heeft ze gemaakt tot het machtigste land van de wereld. Volgen daarom de meeste regeringen in de wereld het voorbeeld van China met lockdowns enz. ? Blijven daarom de vliegtuigen vrachten ophalen omdat we anders tekorten aan voorraden gaan krijgen? Opvallend vind ik dat goederen die tot voor kort uit China verscheept werden en daardoor wekenlang onderweg waren, nu binnen 14 dagen geleverd worden dankzij vervoer per vliegtuig.

De vraag voor mij is: Kunnen we China vertrouwen? Wat ze gedaan hebben met Tibet en de Tibetanen is van een onbeschrijfelijke gruwel en 19 januari beschuldigde Trumps minister van Buitenlandse Zaken Pompeo nog net voor zijn vertrek China van genocide tegen de Oeigoeren. Om maar wat te noemen…

Hoe begrijpelijk het ook is dat regeringen het Chinese voorbeeld volgen, het wordt mijns inziens tijd dat er ook gekeken wordt naar andere oplossingen. Het verbieden van huisartsen om geneesmiddelen met goed gevolg in te zetten bij de genezing van corona patiënten leek me ook bijna Chinees…

Beïnvloedbaar

De toestand in de VS en met name de gebeurtenissen in Washington deze week laten weer eens zien hoe makkelijk mensen te beïnvloeden zijn. Leugens, bedrog, manipulatie worden slecht doorzien. Mensen geloven kennelijk graag wat ze willen geloven en een mega manipulant als Trump weet daar ongelooflijk slim op in te spelen. Overigens o.a. met argumenten en retoriek die al eeuwenlang door dictators wordt gebruikt.

Ik ben eindelijk begonnen aan het boek ‘De meeste mensen deugen’ van Rutger Bregman dat recent werd bekroond met de NS publieksprijs. Het boek is een verrassing voor me in veel opzichten. Bregman laat o.a. zien dat het al eeuwenlang afschilderen van de mens als een wild dier dat slecht wordt zodra je het laagje vernis dat beschaving heet eraf pelt, een soort ‘self fulfilling prophecy’ is geworden en de werkelijkheid vaak anders is dan door media en machthebbers werd en wordt afgeschilderd. Er wordt ons een ‘werkelijkheid’ voorgehouden die machthebbers wenselijk achten. Rapporten over hoe het echt is gesteld met allerlei situaties in ons maatschappelijk leven worden niet zelden terzijde geschoven, zo niet in een la of doofpot gestopt. Mensen die de waarheid aan het licht willen brengen, worden in diskrediet gebracht met in onze tijd imho als een van de grootste dieptepunten wat er nog steeds gaande is rond Julian Assenge.

In onze tijd komt steeds meer van deze gang van zaken aan het licht. En er worden de gekste middelen ingezet om dat weer tegen te spreken. Omkering van feiten is daarbij een veelgebruikt middel. Het gevaarlijke van Trump is (hopelijk was) dat hij juist daar op inspeelt. Wat werkelijk en waar is, schildert hij af als complotten en vijand van het volk of hemzelf.

De algoritmen van sociale media zijn ook nog eens handig te misbruiken om wat waar is in een kwaad daglicht te stellen. Petje af overigens voor diezelfde sociale media die na de bestorming van het Capitool ingrepen in de accounts van Trump .

Mensen die bedenkingen uiten tegen vaccinaties werden al voor corona afgeschilderd als complotgekkies, terwijl de argumenten om kanttekeningen te plaatsen bij de ontwikkeling dat we ons tegen elk gezondheidsrisico willen indekken ook met wetenschappelijk onderzoek worden gestaafd.

Zo blijkt het inenten tegen waterpokken, wat toch een betrekkelijk onschuldige kinderziekte is, vrijwel zeker verantwoordelijk te zijn voor de toename van gordelroos. Waterpokken en gordelroos horen bij dezelfde stam van het herpesvirus. De antistoffen die je als kind opbouwde door het krijgen van de ziekte beschermden je niet je hele leven. Maar dat was geen probleem zolang kinderen waterpokken bleven krijgen. Immers, als volwassene kwam je weer in aanraking met het virus, door kinderen en kleinkinderen of desnoods buurkinderen, waardoor de antistoffen gereactiveerd konden worden Nu dat niet meer gebeurt, kan het herpesvirus makkelijker gordelroos doen ontstaan.

De toename van auto-immuunziekten geeft ook te denken en hetzelfde geldt voor het geknutsel met juist ons immuunsysteem om weerstand tegen coronavirussen op te bouwen. Maar de groepsdruk neemt toe. Media en machthebbers weten geen andere oplossingen dan lockdowns en vaccinatie en als het zo doorgaat zijn de mensen die geen vaccinatie willen straks de nieuwe gekkies die van alles en nog wat uitgesloten moeten worden.

De ophitsing van Trump lijkt niet vergelijkbaar met het bestrijden van een pandemie. Maar wie even nadenkt ziet de overeenkomsten.

De Chinese machthebbers hebben ondertussen een onderzoeksdelegatie van de WHO de toegang tot Wuhan ontzegt. Dat openlijk machtsmisbruik toeneemt naarmate een macht groter wordt zou bijna ironisch genoemd kunnen worden, ware het niet dat het laat zien hoe gevaarlijk die macht is. En hoe we ook daar door beïnvloed worden.

Het eigen gelijk

Door de geschiedenis heen ontstonden er oorlogen doordat mensen overtuigd waren van hun eigen gelijk. Of ze ontstonden door hebzucht, door het streven naar macht en bezit. Vaak komen die twee redenen samen. De kruistochten zijn daar een goed voorbeeld van: onder het mom van het eigen gelijk; de juiste godsdienst, werden door christenen vreselijke rooftochten uitgevoerd. In recentere geschiedenis gingen de hutu en tutsi elkaar te lijf, waarbij in korte tijd in Rwanda bijna een miljoen mensen de dood vonden. Op diverse plaatsen ontstond geweld tussen soennieten en sjiieten, de uitroeiing van soennieten gaat in Syrië nog steeds door. Ik zou deze opsomming nog kunnen uitbreiden, maar ik wil graag de aandacht vestigen op de polarisatie die momenteel wereldwijd plaatsvindt en waarvan steeds meer mensen tot het inzicht komen dat de sociale media daar een grote rol in spelen. Hoe kan dat?

Heel simpel: deze ‘nieuwe media’ spelen in op een menselijk trekje om je in je eigen leventje vooral bezig te houden met gelijkgestemden. Op je feestje nodig je immers niet graag iemand uit waar je grote verschillen van mening mee hebt en als werk doe je graag iets waar je achter kunt staan. De nieuwe media worden al een tijd aangeduid als sociale media, ze zijn immers een virtuele plek waar je vrienden en bekenden kunt ontmoeten en ook nieuwe digitale vriendschappen ontstaan. Maar juist dit kenmerk van de sociale media wordt gebruikt om geld te verdienen. Achter de schermen waar je met je vrienden virtueel contact hebt, werken algoritmen die er voor moeten zorgen dat je berichten van gelijkgestemden en passende advertenties te zien krijgt. Dat gaat heel ver. Een voorbeeld dat een vriendin recent op haar tijdlijn schreef: “Ik had het met een lieve vriendin op Messenger over de rouwkaart die ik ging maken voor een andere lieve vriendin, die er nooit meer zou zijn voor mij en de anderen die haar liefhadden. Luttele minuten later, toen ik deze chat had afgesloten, werd ik weer terug op de Facebook pagina verrast met een wel heel nare (ik dacht, persoonlijk aan mij opgestelde boodschap), dat Firma Zus en Zo zulke mooie rouwkaarten leverde.” Privacy bestaat niet op sociale media. Maar het gaat nog verder dan dat. Je zoekopdrachten worden dusdanig geïndexeerd, dat ze de informatie die je zoekt een bepaalde kant uitsturen.

Arjan Lubach gaf er in de veelbesproken uitzending van 11 oktober een voorbeeld van (vanaf 16:30). Je komt in de fuik van de algoritmen. De gevolgen zien we in hoog tempo om ons heen ontstaan. Overtuigd van hun eigen gelijk schelden mensen politici uit, werden 5G installaties en zelfs al teststraten aangevallen. Mensen als Trump maken handig gebruik van de wetenschap hoe de algoritmen werken, om wat waarheid is bekommeren zijn aanhangers zich al lang niet meer. Om maar eens wat te noemen.

Ik ontving een paar weken geleden een oproep voor een wereldmeditatie, niet langer een oproep om Licht en Liefde in de wereld te brengen, nee, of we even massaal wilden gaan mediteren op dat we geen totalitaire samenlevingen krijgen. Het universele principe dat alles wat je aandacht geeft groeit, werd eventjes vergeten dus 😦

Onder invloed van het eigen gelijk dat continue door de algoritmes van de ‘sociale’ media wordt bevestigd, polariseren samenlevingen razendsnel. Die algoritmen moeten met spoed veranderen, gebeurt het niet kunnen we ze misschien verantwoordelijk gaan stellen voor nieuwe burgeroorlogen…

Wat we nodig hebben is genuanceerd denken, weer kunnen zien dat elke medaille twee kanten heeft. Rutte & co bevoordelen weliswaar al jaren de grote bedrijven en daar groeit terecht de kritiek op, maar met de aanpak van het virus kan hij het nooit meer goed doen. Neemt hij bescheiden maatregelen zodat er nog iets van vrijheid blijft, roept de helft van de bevolking dat het strenger moet. Zou hij het strenger aanpakken roept de andere helft dat onze vrijheid en democratie eraan gaan. Het begint te lijken op een patstelling.

De corona maatregelen, bedoeld om de zwakkeren in de samenleving en de overbelaste gezondheidszorg te beschermen, werken ook het afstand tot elkaar houden in menig opzicht in de hand en helpen de polarisatie vergroten.

Alles wat je aandacht geeft groeit. Gelukkig zijn er ook weldenkende mensen die verder kijken dan de waan van de dag, die aandacht proberen te geven aan de dieper liggende oorzaken van de crisis. De Volkskrant gaat op 1 november met 8000 mensen die zich daarvoor opgaven een constructief gesprek proberen te voeren en publiceerde vandaag een essay van Jelle Reumer over overbevolking. En veel groepen mensen zijn bezig met allerlei vindingen om de wereld weer wat beter te maken.

En jij kunt ook wat doen; bijvoorbeeld je bewust worden van hoe je naar de wereld kijkt vanuit je eigen gelijk en weer open leren staan voor de ideeën van anderen.

We zijn allemaal kinderen van moeder Aarde en allemaal met haar en met elkaar verbonden. En we hebben haar en daarvoor elkaar hard nodig!

Wantrouwen

Citaat uit een boekje uit 2009:

“Het is ongelooflijk dat er serieuze scenario’s worden ontwikkeld om elkaar geen handen meer te geven, maar een ‘ellebooggroet’ te introduceren voor het geval de H5N1-pandemie uitbreekt, terwijl er niets lijkt te gebeuren om de dreigende ramp via preventieve maatregelen in te dammen.” Aan het woord is Marianne Thieme in haar essay ‘Het gelijk van de dieren, het geluk van de mensen.’

Het werd niet de vogelpest maar covid19 waar dit scenario voor werd uitgerold, maar de volgende ziekte zou er zo maar eens aan kunnen komen.

Al vele jaren waarschuwen FAO en WHO dat ‘de intensieve veehouderij het gevaar van de verspreiding van dierziekten ernstig vergroot’.

Maar zelfs met de huidige covid19 pandemie is verkleinen van de veestapel nog nauwelijks aan de orde. Dat ook een groot deel van het stikstofprobleem zou worden opgelost door inkrimpen van de extreme hoeveelheid dieren is een maatregel die niet bepaald populair is, bij boeren noch politici. God economie regeert.

Nederland is een van de dichtstbevolkte gebieden in de wereld en heeft ook nog eens de grootste dichtheid qua dieren. Maar nog steeds doen we massaal alsof dat geen probleem zou zijn, ondanks alle ziekte uitbraken, waarvan sommige ook al mensenlevens hebben gekost, zoals de Q-koorts. ‘Ruimen’ van gezonde dieren bij een ziekte uitbraak wordt gebracht als ‘preventie’, maar is dat natuurlijk allerminst. Als er een ziekte onder pluimvee uitbreekt wordt er gewezen naar overtrekkende vogels, i.p.v. naar de dicht opeengepakt levende vogels die vervolgens massaal worden ‘geruimd’. Terwijl deskundigen al decennia waarschuwen voor de gevaren van veetransporten door Europa, gaan die transporten meestal door terwijl miljoenen varkens geruimd worden. Ik zou nog wel even door kunnen gaan met opsommen van hypocriete gedragingen, maar Marianne Thieme kan dat veel beter. Nog maar even twee citaten uit haar boekje uit 2009:

“Opeengepakte dieren, in inhumane en onhygiënische omstandigheden vormen een voedingsbodem voor de verspreiding van ziekten”
(Daniële Nierenberg van Worldwatch Institute)

“De intensieve veehouderij sleept zich van dierziektecrisis naar dierziektecrisis: BSE, mond- en klauwzeer, varkenspest, runder-tbc, Q-koorts, mrsa, noem maar op”
(Marianne Thieme )

Maar we gaan gewoon door, want ‘de consument moet in vrijheid voor zijn stukje vlees kunnen kiezen.’ Maar hoe vrij zijn die keuzes? Als je veel reclames te zien en te horen krijgt over ‘kip, het veelzijdige stukje vlees’, er sappige biefstukken in full colour op je tv scherm gebraden worden? Het publiek wordt net zo bespeeld om geen vegetariër te worden als om de knuffel in te leveren ten bate van de ellebooggroet.

Meer dan 80 % van de Nederlandse veeteelt (wat een vreselijke woord!) is voor de export. De veeboeren vormen dus een belangrijke economische factor.

Het kabinet wist kennelijk al heel lang dat een pandemie er aan zit te komen, de ellebooggroet was al vele jaren geleden bedacht! Dat bedenken was kennelijk belangrijker dan bedenken hoe we de veestapel kunnen terugdringen. En zo bedenkt het kabinet samen met RIVM en OMT nog meer maatregelen om de pandemie in te dammen. Het wantrouwen tegen die maatregelen neemt snel toe.

Niet zo gek als je weet dat we geregeerd worden door mensen die meer bezig zijn met symptoombestrijding dan met het wegnemen van oorzaken. Hoe kun je zulke regeerders nog vertrouwen?