Ontkenners

Op mijn column van 30 mei over overbevolking kreeg ik naast instemmende reacties ook diverse reacties van mensen die vinden dat er helemaal geen sprake is van overbevolking, ruimte zat op Aarde vinden zij. Als we anders met de dingen om zouden gaan zouden er zelfs nog vele mensen bij kunnen, denken ze.
Maar hoe anders dan?
Het is de grote vraag naar producten waardoor mensen dollartekens in hun ogen krijgen en er misstanden ontstaan. Zouden zonder die dollartekentjes de bossen niet gekapt worden?
Als er geen grote vraag naar soja zou zijn, zou het Amazonewoud dan niet gekapt worden om daar soja plantages voor in de plaats te zetten?
Als er geen grote vraag naar palmolie zou zijn, zouden de bossen in Indonesië niet gekapt hoeven worden en zouden de orang oetans nog een leefgebied houden.
Als we geen kobalt nodig hadden voor onze mobieltjes hadden mensen op hun eiland kunnen blijven wonen i.p.v. daar van verjaagd zodat hun eiland afgegraven kon worden.
Als we niet massaal marmer gebruikten, zou het Griekse Naxos nog bergen hebben.
En zo kan ik nog wel een poosje doorgaan.
Alternatieven voor soja, palmolie, kobalt en marmer en al die andere natuurlijke stoffen bedenken dan?
Maar wat dan? Chemische stoffen? Maar dan is het weer vervuiling wat de klok slaat.
Circulaire producten dan?
Wellicht.
Ruimte genoeg, zeggen de overbevolking ontkenners. In Nederland nog weiland zat waar we op zouden kunnen bouwen. We hebben toch al teveel koeien…
We kunnen toch voedsel gaan verbouwen in woestijnen dankzij vernuftige watersystemen? Maar dat voedsel moet dan wel naar elders in de wereld vervoerd worden.
Zonnepanelen in de woestijnen dan?
Er ontstaan bij vernuftige systemen inmiddels traditiegetrouw monopolies met alle gevolgen van dien. Lokale bevolking profiteert er zelden of nooit van, want juist massale hoeveelheden blijven de hebzuchtigen onder ons triggeren.
Die massaliteit zorgt voor machtige industrieën waardoor we tegenwoordig meer geregeerd worden dan door democratische principes.
Groeigroeigroei, meermeermeermeer…
De vraag naar van alles en nog wat moet niet meer verder groeien. Groei is nog steeds gebaseerd op de toename van het aantal mensen. En waar de bevolkingsgroei stokt, op het aanmoedigen van consumentisme.

Hoe je het ook bekijkt, we moeten naar minder, naar krimp.
Door dat we met veel en ook nog steeds meer zijn, gaat het hele ecosysteem naar de knoppen. Het uitsterven van dieren maar ook van planten gaat in een steeds hoger tempo.
Na de milieuvervuilers en klimaat ontkenners heb je nu kennelijk de overbevolking ontkenners.
Hebben die de verhalen van de virologen die ondertussen een soort halve bn-er status hebben dan niet goed gehoord of gelezen?
Viroloog Marion Koopmans in Volkskrant van 19 juni:
“..het is allemaal onderdeel van het herstellen van ecosystemen. Want dat is wat virussen doen.”
“Neem het oceaanonderzoek van de Amerikaanse bioloog Craig Venter, die nam een heleboel emmers oceaanwater en onderzocht: wat gebeurt daar nou precies in? Daaruit bleek dat als bepaalde algen een explosieve groei doormaakten, er virussen in het geweer kwamen om die algen een infectie te bezorgen, waardoor die groei werd genivelleerd. In feite is dat wat er nu bij ons ook gebeurt. Als er steeds meer mensen en steeds meer dieren steeds dichter op elkaar komen te zitten, komt er toename van het risico op virusinfecties, wat voor een soort natuurlijk herstel van het evenwicht zorgt.’
Het virus grijpt in bij overbevolking.
‘Zo zou je het kunnen zeggen, ja.”

Er is nu een virus dat ons massaal aanvalt. Dat virus gaat niet meer weg. Sterker nog, grote kans dat het muteert en dat er een nog vervelender virus komt. Regeringen blijven inzetten op (en ons belastinggeld uitgeven aan) de ontwikkeling van een vaccin. Die keuze past geheel in het marktwerkingsdenken dat inmiddels alle sectoren van onze samenleving heeft verziekt. Want aan een vaccin valt goed geld te verdienen.
We zouden er beter aan doen om te kijken welke natuurlijke middelen ons kunnen helpen bij het versterken van ons immuunsysteem en i.p.v. grote bedrijven met ons belastinggeld overeind houden, kijken hoe de transitie naar minder en duurzamer gefinancierd kan worden.
Maar kennelijk moeten we eerst nog het e.e.a. beter communiceren met elkaar.

Duifje

8 maart schreef ik op mijn Facebook tijdlijn:

Er zit een koppeltje duiven elkaar te liefkozen op de tak van de boom precies voor de yogakamer. Daar kan geen asana tegenop.

Het liefdevolle samenzijn had kennelijk een vervolg, maar dat was mij ontgaan. Waarschijnlijk omdat ik meer naar binnen keek dan naar buiten omdat er buiten steeds meer gebeurde dat ook vroeg om naar binnen te gaan.
Vorige week meldden diverse fb-vrienden dat er vogels tegen hun raam vlogen. Het bleek vooral om jonge vogels te gaan die nog geen idee hebben van wat een glazen raam inhoudt.
Dezelfde dag nog vlogen er ook vogels tegen het raam van mijn huiskamer op de begane grond.
De volgende dag gebeurde het weer een paar keer. Het bleken duiven, een volwassen duif begeleidde een jonge duif die er echt niets van snapte en versuft in de vensterbank ging zitten.
’s Avonds had mijn hond veel belangstelling voor een klimplant die vooral aan de voet, dus bij de overgang van stoep naar muur, veel groen heeft geproduceerd en zo een prima schuilplaats kan bieden. Ik dacht aan een rat of een egel en trok mijn hond terug.
Maar de plek bleef interessant, ook overdag en toen ik de jonge duif weer in de vensterbank zag zitten, begon ik te vermoeden dat hij degene was die daar ’s nachts schuilde.
Kennelijk had hij te vroeg het nest verlaten, of misschien was hij gewond? De volwassen vogels waren nog in de buurt zag ik.
Een paar dagen later zat de jonge vogel ’s ochtends weer eens in mijn geveltuintje en zoals steeds zorgde ik er voor dat mijn hond hem met rust liet. Maar terugkomend van ons wandelingetje was er een oploopje voor het huis van de buren. Ik werd geroepen, maar of ik mijn hond dan niet meenam.
“Oh de duif,” begreep ik meteen, die nu in het geveltuintje van de buren zat en waarover zorgen werden gemaakt, o.a. vanwege de poezen in onze straat.
Of ik een doos had. Alleen een hele grote, een ander had een te kleine. Een buurvrouw zocht op haar telefoon naar Vogelopvang Utrecht en haar partner was bereid de vogel daarheen te brengen. Een overbuurvrouw schoot te hulp met een poezen reismandje en pakte kordaat de vogel en stopte hem daarin.
Vogel gered? Ik ging daar ernstig aan twijfelen toen ik een paar uurtjes later papa en mama duif heel hard klagende roepgeluiden hoorde maken. De ouders hadden dus niet zoals we dachten hun jong in de steek gelaten.
Maar de buurvrouw wiens man zo aardig was geweest de vogel naar de opvang te brengen, meldde dat de vogel pokken had en een wond op zijn vleugel.
Het menselijk ingrijpen was dus vogelleven reddend.
Hoewel…
De menselijke omgeving maakt stadsduiven gevoelig voor pokken, de ruiten op de vliegroutes van jonge vogels bezorgen hun wonden en het weinige groen in straten biedt nauwelijks bescherming.
Laten we nog meer geveltuintjes maken en groene daken.

Stiekem hoop ik dat de jonge duif als hij aangesterkt is, de weg naar ons straatje terug vindt. Naar de tak van de boom voor de yogakamer.

Collectief bewustzijn

In mijn mailbox vanmorgen een bericht met een heerlijk positief subject:
“Collective awakening is possible”.
Het doet me denken aan ‘Worldpeace is possible’, een stichting met die naam deed niets anders dan die gedachte verspreiden op kaartjes, t-shirts, vlaggen, je kon het zo gek niet bedenken. Ik heb o.a. stapels ansichtkaarten met die tekst verstuurd, diverse t-shirts gekocht want zo’n mooie gedachte help ik graag verspreiden. Als ik het goed heb bestaat deze stichting niet meer, als ik nu zoek op ‘Worldpeace is possible’ krijg ik tal van inspirerende sites over prachtige initiatieven als eco-villages en andere milieubewuste activiteiten. Ook leuk vind ik ‘7 reasons why worldpeace is possible’. Die redenen zijn belangrijk, want zo’n vredelievende gedachte wordt door rationele mensen meteen bestreden met allerlei argumenten.
Niet ingaan op die argumenten, leerde ik in de loop der jaren.
De gedachte om de gedachte worldpeace is possible te verspreiden, kwam van een in Utrecht wonende zenmaster.
De gedachte ‘collective awarkening is possible’ blijkt afkomstig van de in (de buurt van?) Parijs woonachtige Vietnamese zenboeddhist Thich Nhat Hanh, wel bekend als de bedenker van mindfullness.
Als ik de e-mail open blijkt het volledige citaat:
“Collective awakening is our hope and the hope of our planet.
And collective awakening is possible.”

En dat was nou precies waar ik de hele week al over loop na te denken.
We gaan weer ‘terug naar normaal’, zeggen onze regeringsleiders, maar wat is dat ‘normaal’ dan?
De stichting Pandora verspreidde in de jaren ’60 van de vorige eeuw een poster met een soort spiegel erop en de tekst eronder: ‘Ooit een normaal mens gezien?”
Hadden we een normale wereld voor corona?
Die wereld was en is abnormaal.

Op mijn vorige column kreeg ik diverse reacties van mensen die beweerden dat er helemaal geen overbevolking is, dat er genoeg ruimte is op de aarde voor al die miljarden mensen. Maar al die mensen nemen zoveel ruimte in dat er voor vele andere levensvormen geen ruimte meer overblijft en er is een steeds harder gaande uitsterving gaande van planten en dieren en insecten. Dat heeft weliswaar ook relaties met ons economische systeem en hoe we uitbuiten en vervuilen, maar niet zien dat de overbevolking daar een grote rol in speelt is een vorm van beperkt bewustzijn en dat zeggen zullen die critici me ook wel weer kwalijk nemen.
Met rationeel kijken naar de problemen in onze wereld komen we kennelijk niet nader tot elkaar. Terwijl de een nog nageniet van al die mooie strakblauwe luchten, staat de ander alweer te popelen om het vliegtuig in te stappen.

Het is geen toeval dat die twee mooie gedachten komen van zen monniken. In de boeddhistische tradities word je geleerd je gedachten waar te nemen, waardoor je ook de werkelijkheid en waarheid van gedachtes gaat inzien. Met je denken schep je je eigen werkelijkheid. Met ons collectief denken scheppen we onze gezamenlijke werkelijkheid.
Als we massaal zouden denken dat wereldvrede mogelijk is, zou het al bestaan.
Als we massaal doordrongen zouden zijn van dat de diersoort mens, als onderdeel van het ecosysteem op planeet Aarde dat hele ecosysteem aan het aantasten is, zouden we met elkaar bezig zijn met alle mogelijke acties om het milieu te sparen i.p.v. werkloos toekijken hoe de longen der Aarde, zoals het Amazonewoud in hoog tempo gekapt worden.
Dan zouden we beseffen dat we onszelf aan het uitmoorden zijn en een heleboel ander leven meer.
Dan zouden we beseffen wat het betekent: ‘the sixt extinction’.
Een paar jaar terug was het gedachtegoed van ‘The Secret’ populair. Als je maar goed voor je geest haalde wat je wilt, zou je het bekomen. Maar dat was tamelijk materieel gericht. Mensen wensten zich betere banen, meer geld enz.
Zenboeddhisten houden van simpel leven. In hun eenvoud zijn ze een met de natuur.
En in hun bewustzijn is geen plaats voor het toevoegen van negatieve gedachten aan ons collectieve bewustzijn. Zenboeddhisten wensen een betere wereld, het stoppen van de al in gang gezette massale uitsterving op Aarde.
Dat begint met een mooie gedachte van hoop.

Mijn hoop is dat een ieder die dit leest gaat beseffen dat ook zijn/haar gedachten deel uitmaken van ons collectieve bewustzijn.
Als je dat beseft, volg dan deze twee adviezen van Thich Nhat Hanh op:
“Take a deep breath and give yourself a smile” (een goede ook voor alle momenten dat je je niet ok voelt)
En denk dan

Collective awakening is possible.

Onze laatste hoop?

Overbevolking

Waarom is geboortebeperking als politiek doel zo’n taboe?
Het is duidelijk dat de aarde ongeveer bezwijkt onder de almaar uitdijende diersoort mens. Nou ja, misschien niet de planeet zelf, maar zo langzamerhand wel alles wat daar op leeft. Langzamerhand is een verkeerd woord. Het gaat razendsnel en steeds sneller…
China heeft jarenlang een eenkindpolitiek gevoerd en de hele wereld foeterde daar op. Als een vrouw al een kind had en toch weer zwanger werd, moest ze dan verplicht abortus ondergaan of zo?
Ja dat druist in tegen elke vorm van zelfbeschikking over het eigen lichaam.
Abortus druist ook in tegen het geloof dat elk kind door God gegeven is. Gelovigen posten daarom bij abortusklinieken om vrouwen te overtuigen dat ze het kind niet moeten aborteren. Ook dat druist in tegen zelfbeschikking.
Al dan niet gelovige vrouwen die een abortus hebben gehad, hebben daar vrijwel altijd later in hun leven spijt van, hoe goed doordacht de redenen ook waren om het te doen.
Je kind afstaan dus, ter adoptie?
Maar je hoeft van al die programma’s die op zoek gaan naar de biologische ouders van een geadopteerd kind maar één keer een aflevering te zien om de nadelen van adoptie te beseffen.
Wat moet je dan om de geboortebeperking te stimuleren?
In Nederland is voorstellen om de kinderbijslag af te schaffen al heiligschennis.
Maar de groei van de wereldbevolking is om ontelbare redenen onverantwoord.
Het is dan ook volstrekt onverantwoord dat de economie is gebaseerd op groei; steeds meer mensen die steeds meer nuttigen en weggooien? Hoe kun je daar nou mee doorgaan? We weten toch allemaal dat het vijf voor twaalf is?
Of zijn er nog steeds mensen die denken dat het wel meevalt?
Wie niet zijn kop in het zand steekt moet kunnen zien dat het echt uit de klauwen aan het lopen is. Door de snelle opwarming van de aarde, klimaatverandering en mega milieuschade worden steeds grotere gebieden op Aarde onvruchtbaar. De paniekerige manier waarop Europa met migranten omgaat door de grenzen te sluiten voor mensen die in dit vruchtbare deel van de wereld een bestaan willen opbouwen is mensonterend. En als het er nog meer worden, wat gaan we dan doen? Als de hekken niet meer genoeg tegenhouden… gaan die egoïsten dan schieten? Dat is pas een inhumane manier om de wereldbevolking in te dammen… 😦

Als we nou eens beginnen: elke vrouw niet meer dan twee kinderen.
Vrouwen, kunnen we dat aan elkaar gaan vragen misschien?
Of gaan we wachten tot het aantal onvruchtbare vrouwen en mannen zo is toegenomen dat daardoor de wereldbevolking afneemt?
Maar zoveel tijd hebben we niet meer.
En in arme landen is het hebben van kinderen nog steeds de beste oudedagsvoorziening.
Laten we daar beginnen. Nu!
Zorg dat alle landen hun bevolking een pensioen kunnen bieden.
In plaats van te investeren in hekken en grenswachten om de migranten tegen te houden, in oorlogmachinerie, investeer in de toekomst van de mensheid en het kleine bolletje waar we op leven.
Sommige regeringsleiders hadden het over ‘oorlog tegen het virus’. Dat klinkt alsof het virus een biologisch wapen is. Misschien was het dat ook wel, of misschien is het per ongeluk uit dat laboratorium in Wuhan ontsnapt, of is het door vleermuizen overgedragen. Maar als je echt beseft hoe al het leven op Aarde met elkaar verbonden is, weet je dat de oorzaak niet uitmaakt. We zijn één ecosysteem en de diersoort die alle andere bezig is uit te roeien wordt nu aangevallen. Die diersoort op wat voor manier dan ook terugdringen in aantal, is het laatste dat Moeder Aarde, de Natuur, God, noem het zoals je wilt, kan doen om te voorkomen dat deze planeet onleefbaar wordt. Als covid19 niet helpt komt er wel een ander virus of een plaag, steeds grotere rampen of wordt het gat in de ozonlaag te groot.
Als je dat beseft, hoezo is een halt toeroepen aan de overbevolking dan een taboe?

Tuinieren

Veel mensen denken dat ze tuinieren als ze plantjes kopen bij een tuincentrum en die in hun tuin(tje) planten.
Nog afgezien van dat de meeste van die plantjes bij tuincentra nog steeds worden opgekweekt met gebruik van chemicaliën en dus zeer milieuonvriendelijk zijn, kun je dit hooguit rangschikken noemen, tuinieren is iets anders.
Bij allerlei aankopen krijg je tegenwoordig zakjes zaad cadeau. Uitstrooien is het devies en dan zou je bloemen krijgen die bijen aantrekken, goed zijn voor insecten enz.. Maar al dat inzaaien verdrukt wilde planten die goed in staat zijn om vlinders en insecten van voedsel te voorzien.

Opvallend in deze coronatijd was het langdurig uitverkocht zijn van potgrond en allerlei soorten tuinaarde. Hoezo koop je tuinaarde? Om een geveltuintje aan te leggen en het bouwzand te vervangen door aarde? Goed doel.
Maar als je al een tuin hebt, wat moet je dan met die plastic zakken met grond?
Maak in een hoekje van je tuin een composthoop, stort daar al je tuinafval en als je wilt ook nog het snijafval van je groenten en fruit. Je kan zo ingewikkeld doen als je wilt met een composthoop, maar simpelweg een hoop maken en na een half jaar of zo ruimte ernaast gebruiken om die composthoop om te leggen kan volstaan. Onder je oude bergje vind je de compost, op de nieuwe ga je gewoon doodleuk verder. Is alle compost verwerkt in je tuin, kun je bergje twee ook weer gebruiken als start op de oude plek als je wilt. De nieuwe hoop kun je na een half jaar ook weer omleggen enz..
Als je dan iets plant kun je in het plantgat verse compost strooien. Zo heeft je nieuwe aanwas lekker veel voedsel om te groeien.

Maar wat plant je dan? Hopelijk alleen dingen die je zelf hebt voor gezaaid.
Ga eens in plaats van aanplanten beginnen met zaaien.
Maak een stukje grond schoon, (leg alles wat er af komt op de composthoop) doe het zo dat een richeltje grond aan de randen overblijft. De grond uit die richeltjes gebruik je dan om de zaden te bedekken. (vuistregel: net zo’n dik laagje grond als je zaden groot zijn). Eventueel een stukje gaas erover om de zaden te beschermen tegen het wegpikken door vogels.

De echte kern van tuinieren komt aan het eind van het groeiseizoen.
Als in de nazomer en het najaar plantjes gaan afsterven, verwijder ze dan niet. Eénjarigen gaan zichzelf graag uitzaaien. Laat alles staan zoals het staat, geniet in de winter van je steeds veranderende tuin door de gedaanteverwisselingen en in het voorjaar door te kijken wat er uit zichzelf opkomt. Verwijder desgewenst dode stengels en leg die op je composthoop.
Dan, ja dan, begin je te begrijpen welke vreugde tuinieren is.
En als je dat door hebt: laat dan eens een stuk(je) van je tuin helemaal met rust, en kijk eens wat de natuur er zelf van maakt. Je zou daartoe zelfs met kale grond kunnen beginnen, de natuur weet altijd zelf wat bij die grond past.;-)
Begint een plant erg dominant te worden (woekeren), verwijder dan een gedeelte en kijk wat er voor terugkomt of zaai er desnoods iets nieuws.
Haal zaad bij een biologische kweker zoals De Bolster of vraag om het rijpe zaad van een plant die je leuk vindt bij een andere tuinder. En vooruit, een stekkie daarvan kan wellicht ook 😉

En oh ja, misschien kunnen er nog wat tegels weg uit je tuin?
Kortom, breng de natuur terug in je eigen omgeving. We zijn er immers deel van. En… we zijn er afhankelijk van.

Schone lucht

We zijn allen één, we zijn allemaal verbonden.
Zijn dat voor u loze kreten of heeft u er wel eens over nagedacht wat het betekent?
Laat ik het even praktisch of zo je wilt ecologisch bekijken: we zijn éen ecosysteem. We leven met zijn allen op een klein bolletje in een immens heelal. De dampkring om dat bolletje beschermt ons tegen allerlei invloeden uit het heelal en… houdt alles wat er op Aarde gebeurt binnen die dampkring.
Zuurstof, stikstof, vocht, giftige dampen.
We ademen allemaal dezelfde lucht. Panters, olifanten, mensen. Grote kans dat u een keer een ademteug hebt gehaald met lucht die ook door Jezus is in- en uitgeademd, of door Ghandi, of Hitler en vast wel een keer door een poes of een slang. Zoals we meeroken als iemand bij ons in de kamer rookt, zo ademen we massaal alle vergiften in die we met elkaar in de lucht uitstoten.
Die lucht is niet zelfreinigend. De natuur doet haar uiterste best om zuurstof te maken en stikstof op te nemen, maar stom genoeg kappen we massaal de wouden op onze planeet.
De natuur schreeuwt al decennia erom dat we een stapje terug doen, maar we zitten in een cultuur van meer meer meer, een economie die gebaseerd is op groei en zijn bezig al het leven op aarde uit te roeien en denken hoogmoedig dat we daar van uitgezonderd zijn.
Maar ook wij zijn een deel van de natuur.
De natuur zet ons nu stil. Dit zou een mooi moment kunnen zijn om te reflecteren.
Niet straks de economie weer gewoon opstarten, maar kijken naar de voorwaarden waaronder we dat op een duurzame manier kunnen doen.
We hebben ongeveer een mondiale economie en vinden het gewoon om spullen van overal op de wereld vandaan te halen, van voedsel tot kleding. Vliegtuigen en vrachtschepen vol.
Als we daar nou eens mee ophouden? Gewoon, simpelweg mee ophouden!
Dan kost een in Nederland gefabriceerd kledingstuk maar veel meer dan die uit India.
Dan kunt u er niet elk jaar meer tien kopen. Nou en?!
Dan moet u weer wachten op de Hollandse aardbeien i.p.v. het hele jaar door aardbeien uit Spanje en nog verder weg kunnen eten. Nou en?!
Niet die vele miljarden van Schiphol voor in stand houden van de groei, de gigantische hoeveelheid vliegverkeer. Nee, gebruiken om regelingen te treffen voor afbouw.
Lelystad nooit open. Mensen ongeacht hun status en rijkdom een maximum aan vliegkilometers in hun leven toekennen. Kun je bij de eerste aanvraag voor een paspoort daarin opnemen. Bijvoorbeeld 1x de omtrek van de Aarde, dan kun je zelfs nog meer dan 1x een verre reis maken.

Dit virus gaat niet meer weg.
Als we er niet naar luisteren wat het ons te vertellen heeft, zal er nog een virus komen, of nog grotere rampen dan die we de afgelopen jaren hebben meegemaakt. De Aarde maakt zijn 6e massale extinctie mee en het is een illusie om te denken dat de diersoort mens daarvan gespaard zal blijven. Leef je nog in die illusie? Ga alsjeblieft eens sf films gebaseerd op grote rampen in de wereld bekijken.
Onvoorstelbaar? Het zijn bijna allemaal mogelijke scenario’s. De natuur is ons aan het uitkotsen, de mensheid heeft niet alleen last van een virus, de mensheid is zelf een virus, wij zijn de grootste bedreiging voor het bestaan van het leven op aarde. We zitten met zijn allen midden in een door onszelf veroorzaakte grote ramp, het gebeurt nu, onder onze neuzen, onder onze ogen.
Daar kunnen we alleen samen iets aan veranderen. De schone lucht tijdens de lockdown wijst ons de weg…

Verwerken

De planeten in ons sterrenstelsel staan al geruime tijd zodanig dat hun energie inwerkt op het verwerken van ons verleden.
Vindt u zo’n bewering onzinnig? Ik heb die bewering ook maar van horen zeggen, maar ik hoorde/las hem wel van heel veel kanten, van astrologen tot lichtwerkers. Om me heen veel mensen bij wie onverwerkte stukken uit het verleden omhoog kwamen. Dat is soms geworstel, maar wie de worsteling aangaat kan ontdekken hoe bevrijdend het verwerken van oud zeer kan zijn.
De corona crisis zoals we de ellende met het Covid-19 virus zijn gaan noemen, blijkt ook een duit in het psychische zakje te doen. Door de grote veranderingen in ons dagelijks leven en het noodgedwongen veel thuis zijn, worden velen van ons diep geraakt. Na een leven van meer hollen dan stilstaan, worden we ineens op onszelf terug geworpen. We hebben de invloed van de planeten niet eens (bewust) nodig om ons eigen functioneren eens nader onder de loep te nemen.
Ondertussen hadden we het mooiste weer wat we maar voor de tijd van het jaar konden wensen en zagen we voor het eerst in vele jaren weer blauwe luchten zonder vliegtuigstrepen. Buiten is de constante brom van verkeer en apparaten verstomd zodat we eindelijk weer de vogels goed kunnen horen fluiten.
We mogen elkaar niet aanraken, maar door wat we missen, raken we bewust van hoe belangrijk we zijn voor elkaar en kijken we weer meer naar elkaar om.
Inmiddels is het denken over hoe ‘de maatschappij weer kan opstarten’ onderwerp in de talkshows maar daarbij blijkt het vooral te gaan over terug naar hoe het was. Maar wat weerhoudt ons eigenlijk om het anders te doen dan voorheen?
Opvallend vond ik dat veel mensen de afgelopen weken zijn gaan opruimen, Op straten staan overal zaken die je gratis mee mag nemen, al dan niet op kleedjes die lijken op individuele alternatieven voor de afgelaste vrijmarkt op Koningsdag.
Als je dan toch in jezelf en je huis aan het opruimen bent, kijk dan eens of er nog meer zaken zijn die je niet nodig hebt. Heb je echt die groentes en andere producten uit verre landen nodig? Of kun je gewoon koken met wat er in Nederland wordt verbouwd? Moet je echt die goedkope spullen uit China hebben die snel bij het afval belanden of kun je een duurzamer product aanschaffen waarvoor geen vliegtuigen en schepen hoeven te worden volgeladen? Heb je echt die vliegvakantie nodig? Je hebt de hele wereld on screen en als de wereld zoveel rustiger is geworden, we een steeds warmer klimaat krijgen, je minder stress ervaart, kun je je ontspanning wellicht ook dichterbij huis zoeken en misschien kunnen de accommodaties ook goedkoper worden verhuurd en/of die vliegreizen duurder gemaakt. Minder vliegen, dan gaat Lelystad definitief niet door en moet Schiphol inkrimpen. Nou en?
Het wordt hoog tijd dat we stoppen met de groei waarop ons huidige economische stelsel is gebaseerd en die vooral ten goede komt aan de rijken en ons milieu totaal heeft verziekt. We kunnen momenteel zien hoe de Aarde herstelt omdat de mensheid een stap terug moet doen.
We hebben ook gezien dat we veel van ons werk vanuit huis kunnen doen, veel minder in auto’s en OV hoeven te stappen dan we ons wijs hebben laten maken.
Laten we doorgaan met naar onszelf kijken, naar de hebzucht, consumentisme en oppervlakkigheid waar we ongelukkig van werden en (her)ontdekken waar we gelukkig van worden. Laten we doorgaan met naar elkaar omkijken en laten we daar de zorg voor onze wereld bij betrekken.

Worteldoek

Bij mij in de buurt wordt onderhoud gepleegd aan de infrastructuur onder de grond. Maandenlang is daartoe dan een straat of een deel daarvan afgesloten en daarna is het volgende stuk straat aan de beurt. Het schijnt tijdrovend werk te zijn doordat het steeds ingewikkelder wordt omdat er zoveel ligt. Bij herinrichting van straten wordt ook de ondergrondse infrastructuur aangepakt en dat besteden nutsbedrijven tegenwoordig uit aan een aannemer die het werk voor 3, 4 verschillende nutsbedrijven tegelijk uitvoert. Tsja dan is het helemaal uitkijken geblazen natuurlijk. Vorige week ging het fout en hadden we een hele dag bruin water uit de kraan. Het waterleiding bedrijf was verbaasd over de grootte van het getroffen gebied. De beschadiging aan het waterleidingnet was ontstaan 6 straten verderop…
Wat me opvalt als ik naar de diepe geulen kijk waar al die buizen en leidingen en kabels doorheen lopen, is dat ze geheel in zand liggen. Aarde is nergens meer te vinden. Waar halen de bomen langs dit soort straten hun voeding vandaan vraag ik me af. Maar liever zand dan het steeds populairder wordende alternatief: worteldoek.
Het klinkt heel natuurlijk, daar zorgt dat ‘doek’ wel voor. Maar worteldoek is allesbehalve milieuvriendelijk. De juiste benaming zou eigenlijk zijn: anti worteldoek. Het wordt steeds vaker over de ondergrondse infrastructuur heen gelegd als bescherming tegen (boom)wortels.
Worteldoek wordt gemaakt van polypropeen.
Polypropeen is een thermoplastisch polymeer dat een zeer wijde toepassing kent. Polypropeen staat ook bekend onder de oudere benaming polypropyleen. Het wordt gewonnen uit aardolie.
Plastic dus.
Die wijde toepassing vindt o.a. plaats bij tuinen.
Een tekst uit zomaar willekeurig een advertentie:
“Worteldoek = geen last meer van onkruid en wortels in tuinen, paden en terassen!”
Uit een advertentie van de Gamma:
“Dit Anti Worteldoek van GAMMA is gemaakt van Polipropyleen. Dankzij de speciale structuur laat het anti worteldoek wel water door maar geen wortelgroei. Dit stevige worteldoek gaat de groei van wortels tegen en biedt stabiliteit aan de grond. Ideaal om te gebruiken voor het weren van onkruid in de tuin.”

Een citaat uit weer een andere advertentie:
“Het polymeer is goed bestand tegen chemische oplosmiddelen, basen en zuren. Het is ook bestand tegen bacteriegroei en daarom geschikt voor wegwerpspuiten en andere medische apparatuur.”
Onverteerbaar in de grond dus.
Worteldoek wordt ook op grote schaal gebruikt onder bestrating in tuinen
Nog een reden om tegen die verstening van de tuincultuur te zijn dus.

Een groothandel voor infrastructurele werken adverteert:
“worteldoek wordt ingezet als barrière om wortelgestellen van infrastructurele werken te scheiden. Hiermee wordt voorkomen dat wortels de bestrating opdrukken, dat kleiwegen verzakken door wortelpenetratie, dat riolen verstopt raken door wortels, dat kabels en leidingen beschadigd worden.”

Als de natuur ons niet tot economisch nut is, wordt ze gezien als lastpak, de wortels van bomen en planten iets waar je economische schade van kunt hebben.
Langzaam maar zeker wordt de hele grond onder onze voeten bedekt met worteldoek.
We lopen steeds vaker in feite op plastic dus.

Wie stopt dit??

.

.

(met dank aan Maarten Groenendaal)

Olijfboompje

Van tijd tot tijd neem ik graag jonge kinderen mee naar mijn moestuin(tje). Er zijn al diverse buurmeisjes mee geweest, éen buurmeisje wilde niet alleen helpen met bramen en bloemen plukken en die mee naar huis nemen uiteraard, maar had ook graag de veelkleurige stelen van snijbiet meegenomen om daar een kunstwerk van te maken. Nog steeds vind ik het jammer dat ik te weinig snijbiet had om daar destijds gehoor aan te geven. Wie weet wat voor moois ze had gemaakt…
Sedert drie jaar komt ook mijn kleindochter graag op de moestuin.
Het eerste seizoen kon ze nog niet eens lopen, maar ik vergeet nooit hoe ze kruipend op onderzoek uitging en daarbij vol verwondering een naaktslak oppakte.
Het tweede seizoen bezochten we de moestuin voor het eerst na de winterstop ergens in maart en mijn zeer talig kleinkind reed ik per wandelwagen het terrein op. Ze keek verrukt om zich heen en riep na een poosje uit: “Oh, wat hou ik toch van de speeltuin!”
Ze verwoordde daarmee ook nog eens precies waarom ik zo graag kinderen meeneem naar ons moestuinencomplex en mijn tuin in het bijzonder. Spelenderwijs kennis maken met de natuur en met waar je eten vandaan komt, acht ik heel essentieel voor een opgroeiend kind.
Ik zag pas op mijn 17e voor het eerst een koe van dichtbij en op mijn 30e voor het eerst hoe aardbeien groeien. Beide sensaties vergeet ik nooit meer. Een jaar na die aardbeien begon ik met tuinieren.
Afgelopen groeiseizoen kwam de dochter van een ‘hondenkennis’ graag mee naar de moestuin. Zij is met haar tien jaren het oudste kind tot nu dat met mij op de moestuin bezig is geweest en was echt een hulp. Volgens haar moeder vertelde ze thuis honderduit over wat ze beleefd en geleerd had.
In de zomervakantie ging het gezin naar Griekenland op vakantie en toen ze terugkwamen had hun tienjarige dochter een cadeautje voor me: de vruchten van een olijfboom, die volgens een Griekse boer geschikt waren om te planten.
Ik heb ze geplant en ik heb nu een piepjong olijfboompje in een pot op een vensterbank. Sterker nog, een tweede komt er ook al aan. Het zal nog lastig worden om te zorgen dat ze niet te snel gaan groeien in zo’n beschermde omgeving, maar met buiten uitplanten wil ik toch wachten tot de temperatuur buiten een beetje te vergelijken is met Griekenland. Dat is al een paar jaar niet meer zeldzaam.
Dankzij de klimaatverandering kunnen mijn olijfboompjes wellicht komend jaar verder opgroeien op mijn moestuintje.
Het is nog steeds van belang dat we duurzaam gaan leven en het aantal mensen op de wereld stopt met groeien, maar het houdt de klimaatverandering niet meer tegen.
Laten we maar het beste proberen ervan proberen te maken.
Wie weet lukt het met mijn olijfboompjes en misschien komt er ooit wel een duif een olijftakje halen.

Ik wens iedereen liefdevolle feestdagen,
innerlijke vrede en een vreugdevol 2020!

.
olijfboompje

Klimaatontkenners

Ik postte 24 september dit op Facebook:

Geweldig om te zien dat mensen tot actie overgaan aangaande de klimaatverandering. Zoals de jonge Greta Thunberg en hier in Nederland de klimaatbrief van vrouwen.
Het is een begin maar we zijn er nog lang niet.
Die klimaatbrief van vrouwen bijvoorbeeld: wat ik daar mis is dat vrouwen de hand in eigen boezen steken door te beloven vanaf nu te zorgen dat er minder mensen op aarde komen, dat kan simpelweg als elke vrouw die kinderen wil er niet meer dan 2 zou baren. Maar probeer dat maar eens uit te leggen in andere delen van de wereld, waar vrouwen geen zelfbeschikkingsrecht hebben of het aantal kinderen je toekomst bepaalt. Om maar eens wat te noemen.
Maar we moeten ergens beginnen… En wel nu. Of eigenlijk gisteren.
We hadden al na het rapport van Rome over einde aan de groei in 1972 in actie moeten komen. Milieuorganisaties toen rekenden al uit dat allerlei maatregelen uiterlijk in de tachtiger jaren (vorige eeuw!) genomen moesten worden wilden klimaatveranderingen niet onomkeerbaar zijn.
In feite zijn we nu bezig met redden wat er nog te redden valt. En dat is met 200 soorten leven op aarde dat per dag uitsterft bijna ontmoedigend. Er komen al berichten van mensen die lijden aan ‘klimaatdepressie’.
Laten we daar niet in vervallen maar nu eindelijk massaal tot actie overgaan.

Daar kwam o.a. deze reactie op:
“Ach kom nou, laat je niet gek maken. De aarde gaat al vanaf het begin van haar bestaan door klimaat veranderingen.
-Eerst zouden we snel in een ijstijd komen in de de jaren 70 en alle mensen zullen sterven.
-Dan was het probleem het zogenaamde gat in de ozonlaag en daar hoor je niets meer van.
-Daarna kwam die zogenaamde zure regen en ook daar geen woord meer over.
-Dan kwam de `global warming`en Al Gore die daardoor ineens multi-miljonair is geworden en nu blijkt dat het op veel plekken juist koeler wordt.
-En dan die zogenaamde de co2 uitstoot wat eigenlijk geen kwaad kan want alles wat groen is smeekt om die co2.
-Oke maar nu is het nieuwe “gevaar” ineens stikstof geworden.
Wat je wel ziet is dat die klimaat onheilsprofeten in no-time miljonair proberen te worden! “

Ik ga nu niet op alle beweringen in, maar pak er even twee uit in de vorm van links naar 2 artikelen (met dank aan Atse de Vries):
Over de zure regen:
Over het gat in de ozonlaag:

Bij beide issues zijn we er nog niet, maar er is wel heel veel aan gedaan waardoor het tij gekeerd is. Het waren dan ook duidelijke issues, met duidelijke en eenduidige oplossingen.
Bij ‘Climate Change’ ligt dat complexer.
Weliswaar is de CO2 uitstoot een onmiskenbare oorzaak van de opwarming van de Aarde, maar om dat aan te pakken zijn zoveel verschillende maatregelen nodig die bovendien onze huidige levensstijl gigantisch zullen aantasten, dat bijna niemand weet waar te beginnen. Bovendien: klimaatveranderingen zijn nu ‘hot topic’, maar de opwarming van de Aarde is ‘maar’ een van de vele problemen die we hebben. Wel het belangrijkste milieu item op dit moment, omdat de gevolgen wereldwijd gigantisch zijn, maar er is in onze wereld nog veel meer aan de hand op milieugebied.
Wie echt open daarnaar kijkt, kan het nauwelijks meer bevatten.
De lijst van dingen die anders moeten is schier oneindig lang, van microplastics in al wat leeft, dus ook onze lichamen, tot geneesmiddelen die niet deugen en ultrabewerkt voedsel.

Geweldig die klimaatmarsen 27 september overal in de wereld, maar als we die 35.000 jonge mensen die in Den Haag meeliepen zouden vragen hun mobieltje in te leveren, hoe zouden ze reageren denk je? Toch worden voor stoffen in die mobieltjes o.a. hele eilanden ontvolkt en daarna afgegraven.
Niemand wil terug naar de leefstijl van onze (over)grootouders.
In tegendeel; er zijn nog vele landen in de wereld die nu nog niet de moderne levensstandaard hebben, maar daar ook naar streven en het recht daartoe willen hebben.

Als je naar de complexiteit van de problemen die de mensheid zichzelf en de Aarde heeft aangedaan kijkt, kan ik me voorstellen dat je er moedeloos van wordt.
Als dan ook nog de enorme brij aan informatie die over je heen gestort wordt zorgt voor tegenstrijdige berichtgeving, en het steeds moeilijker is te onderscheiden wat propaganda is en wat echte feiten zijn, ja dan kan ik me voorstellen dat het makkelijker is om te ontkennen dan echt wakker te worden over hoe erg het allemaal is.
Dan kun je nog zo bezorgd zijn over de toekomst (van je (klein)kinderen), dan is pogen je eigen leven zo plezierig mogelijk te houden vaak het enige wat je denkt dat er op zit.
Want je kunt in je eentje niets aan al die ellende doen. Toch?

Je zou je kunnen realiseren dat je niet in je eentje bent. En dan niet meteen in paniek raken als je je voorstelt hoeveel 7 miljard mensen zijn, dat kun je zo zien op een nachtfoto vanuit de ruimte gemaakt, maar je zou eens kunnen beginnen met voelen hoe je verbonden bent met al die mensen, je realiseren dat we allemaal voortkomen uit sterrenstof, deel zijn van Moeder Aarde, van de Natuur. Elk deeltje, elk individu dat de Liefde voor het Leven op Aarde hervindt en vanuit die Liefde gaat leven, kan bijdragen aan veranderingen ten goede.