Vrije wil

De mens heeft een vrije wil.
Woon je in een vrij land, dan mag je daarmee doen wat je wil, mits het niet ten koste van anderen gaat. In dat laatste zit wellicht de crux.
Hoe vrij kun je zijn in een wereld die overduidelijk lijdt onder de ongebreidelde vermeerderingsdrift van de meest dominante diersoort op aarde; de Mens?

Bijna zes jaar; van oktober 2006 tot maart 2012, sprak Yvonne Hagenaar-Ratelband met grote regelmaat lezingen in voor een internet radiostation. Deze 220 radiolezingen van elk bijna een uur heb ik allemaal gehoord. Al was het maar opdat ik de korte omschrijving ervan kon maken voor het archief dat ik er voor haar van aanlegde.
Wat mij het meeste opviel aan wat ze in al die lezingen te melden had, was dat we vrij zijn om ons leven in te richten zoals we zelf willen. Welk onderwerp ze ook besprak, die vrijheid is haar heilig. Wat je ook doet, wat je ook kiest, dat mag je. De consequenties ervan zijn ook voor jou. Ieder het zijne of hare.
Dat kun je opvatten als ongebreideld individualisme.
Maar als je de lezingen beluistert, zul je merken dat Yvonne ook oproept om je te verbinden. Dat doet ze o.a. door in korte meditaties tijdens de lezingen te vragen je te verbinden met bijvoorbeeld het middelpunt van de Aarde of met de Zon, met de Liefde, met je navel.
Je mag doen wat je wilt, maar je bent verbonden met alles wat is. Wie dat echt begrijpt, kan ook zaken als ‘The Law of Attraction’ begrijpen. Deze universele wet ligt ten grondslag aan o.a. ‘The Secret’, het bestseller zelfhulpboek uit 2006 dat werd geschreven door Rhonda Byrne en vooral via Oprah Winfrey zo’n populair boek werd.
Er zijn ondertussen ontelbare boeken die je uitleggen hoe die ‘Law of Attraction’ werkt en er zijn ook veel vloggers die je dat uitleggen in filmpjes op Youtube en hun eigen websites. Dat is mooi en helemaal als zelfhulp. Maar hoe zit het dan met die verbinding? Met die verantwoordelijkheid die je hebt voor je keuzes?
Het heeft er alle schijn van dat collectief gezien individuele zelfzuchtigheid zorgt voor een collectieve ‘Law of Attraction’ en dat we als mensheid als geheel zullen oogsten wat we gezaaid hebben.

Jaren geleden leerde ik: Verander de wereld en begin bij jezelf.
Moet die wereld dan veranderen?
JA!
Als wij het niet doen, doet Moeder Aarde het zelf wel.
Maar willen we daarop wachten?
Willen we echt wachten tot bijna alle diersoorten, insecten en planten zijn uitgestorven, groene gebieden zijn veranderd in woestijnen, grote natuurrampen vele miljoenen mensen doden? Of zorgen we met spoed ervoor dat de ontbossing van het Amazonegebied stopt, de experimenten met geo-engineering worden gestaakt, de fossiele brandstoffen alleen nog gebruikt gaan worden om duurzame plastic producten te maken zoals zonnepanelen en nemen we met gezwinde spoed tal van andere milieusparende maatregelen waarvan milieudeskundigen al decennia terug tevergeefs riepen dat ze moesten worden uitgevoerd om rampen te voorkomen.
Of hoort u nog steeds tot de mensen die denken dat het wel meevalt, die niet geloven dat er sprake is van een snel verlopende klimaatverandering, of denkt u heel egoïstisch, ‘het zal mijn tijd wel duren!’ Ik weet natuurlijk niet hoe oud u, lezer, bent, maar die tijd zou nog wel eens tegen kunnen vallen. De veranderingen gaan snel en ook nog steeds sneller. Dat zou zomaar zo snel kunnen gaan dat ook u nog tijdens uw leven de gevolgen daarvan merkt, uw ontkenning niet meer werkt.

Advertenties

Glimlachen

Net gebeurde het weer: terwijl ik buiten loop kruist mijn blik die van een andere vrouw en ze glimlacht naar me. Ik glimlach terug.
Waarom doen we dat eigenlijk?
Waar komt die gewoonte vandaan?
Wanneer begon het me op te vallen? Sinds wanneer doe ik er aan mee? In mijn jongere jaren was het fenomeen me onbekend.
Ik zoek op internet naar de reden waarom vrouwen naar elkaar glimlachen.
Er blijken diverse onderzoeken gedaan te zijn naar waarom vrouwen glimlachen. Althans, dat schrijven tal van columnisten en bloggers, maar de bronnen van die onderzoeken kan ik niet een twee drie vinden.
Er zou een onderzoek zijn naar de verschillen tussen het glimlachen van vrouwen en mannen. Vrouwen zouden meer glimlachen dan mannen en sneller glimlachen tegen hoger geplaatsten. Alsof ze willen behagen.
Er is veel te vinden over de betekenis van glimlachen in het kader van sociale en seksueel getinte contacten.
Vrouwen kunnen ook een glimlach geven als ze in een seksueel ongemakkelijk situatie zitten. Dat is niet handig, want mannen vinden een glimlach van een vrouw vaak flirterig.
Als ik zo al die blogs en columns lees krijg ik de indruk dat vrouwen tal van ongemakkelijke situaties proberen op te lossen met een glimlach.
Maar voelen we ons dan ongemakkelijk als onze blikken elkaar op straat kruisen?
Zou het iets te maken kunnen hebben met dat vrouwen in een korte blik vaak al een oordeel hebben over het uiterlijk van de ander? Voelen we ons daarop betrapt misschien? En geven we daarom elkaar een verontschuldigend glimlachje?
Ik heb met yoga en meditatie jarenlang geoefend op het niet oordelen. Ooit toen ik dacht dat ik daar flink mee gevorderd was, kwam er op straat een jonge vrouw mijn kant uit lopen. Ik nam waar, signaleerde o.a.: aubergine geverfd kort haar en een haarspeldje dat moest voorkomen dat een haarlok voor haar gezicht zou vallen. Benoemen is geen oordelen. Maar nadat we elkaar gepasseerd waren, uiteraard na een kort glimlachje en ik de hoek om ging, betrapte ik me op de gedachte: “Stom speldje!” Daar was het oordeel weer! 😦
Glimlachen we dan al dan niet onbewust naar elkaar om ons bij voorbaat te verontschuldigingen voor een mogelijk oordeel?
Vrouwen die ernstig kijken worden slechter beoordeeld lees ik. Waarom moet een vrouw toch altijd glimlachen? Een vrouw die dat niet doet wordt vaak beoordeeld als een ‘bitch’ en menig blogger deelt haar zielenroerselen over dit fenomeen.
Zouden we dus naar elkaar glimlachen om te zeggen ik ben geen bitch?
Het zijn meestal heel voorzichtige glimlachjes, misschien ietwat onzeker? Ben ik onzeker als ik begin met zo’n glimlachje?
Toen ik begon mee te doen met dat geglimlach dacht ik eigenlijk heel simpel dat het een teken was van solidariteit. Of even delen van hoe leuk je het vindt dat je er bent. Dat je geniet van het leven, van je vrouw zijn.

Vorige week kreeg ik in het voorbijgaan ineens zo’n lachje van een man. Een veel jongere man, dus kan me nauwelijks voorstellen dat er een erotische bedoeling achter zat. Ik liep met mijn hond door het park te genieten van de mooie natuur en het prachtige weer en voelde me licht en blij. Toen mijn blik die van die man kruiste en hij glimlachte, zag ik dat als een vorm van herkenning van die blijheid die ook hem op dat moment bevangen had.
Conclusie: We glimlachen naar elkaar om vreugde te delen.
In ieder geval is dat meestal de reden waarom ík glimlach naar een onbekende die mijn pad kruist, man of vrouw.

Volhouden

“Werk je nog?” vroeg ik een kennis die ik op straat tegenkwam.
“Nee, ik heb een burn-out. Ik heb het niet volgehouden,” antwoordt ze met enige schroom.
Ze is ruim 66 en over niet al te lange tijd krijgt ze eindelijk haar AOW en daarvoor het officiële afscheid van haar werk.
Ze had administratief werk, maar ook dat kan teveel worden als je ouder wordt. De dagelijkse verplichtingen, het constante keurslijf, er kunnen allerlei emotionele belastingen ontstaan op het werk en je moet maar mee in dat steeds hogere werkritme waar ook steeds meer jongere mensen op afbranden.
En oudere mensen krijgen ook nog allemaal PHPD (pijntje hier, pijntje daar).
Teun van de Keuken noemde in zijn jongste column in de Volkskrant de mens de nieuwe plofkip. Er moet zo hard gepresteerd worden dat zelfs de tijd voor eten er bij inschiet waardoor de mens al snel grijpt naar snacks en slecht voedsel. Naast gezonder voor je lichaam is een goede lunchpauze ook gezonder voor je geest doordat je even afstand kan nemen van je werk. Diëtisten pleiten voor rustig zittend de tijd nemen voor je maaltijden die uit de hele schijf van vijf moeten bestaan, maar voor zo’n ontbijt is geen tijd en zulk voedsel vind je ook steeds minder in de kantine op je werk.
Bezorgers van de diverse besteldiensten moeten binnen vastgestelde tijdseenheden uw pakketjes bij u thuis bezorgen zodat u niet de hele dag thuis hoeft te blijven en door kunt werken en in tal van andere beroepen moeten ook de ‘targets’ gehaald worden.
In het kader van 5 mei zag ik op Facebook allerlei posts over of we nou echt zo vrij zijn als ons wordt voorgehouden, sommigen noemden daarbij de huidige organisatie van werk ronduit slavenarbeid.
Er zijn gemene trucs uitgehaald onder de diverse kabinetten Rutte en zelfs al in kabinetten daarvoor. Onder het mom van bezuinigingen en decentralisatie zijn in tal van beroepen enorme aantallen ontslagen gevallen waardoor nu een gebrek aan mensen is ontstaan.
Het meest schrijnende voorbeeld vind ik nog steeds de zorg. De mensen die nu worden ingehuurd krijgen minder zekerheden en (nog) lager betaald dan hun ontslagen voorgangers.
In het onderwijs leidt het gebrek aan mensen tot nog meer overbelasting van het personeel dat nog niet met een burn-out thuiszit.
Als je ziek bent, bepaalt de zorgverzekeraar waar je wel of niet recht op hebt. Ondertussen betalen we steeds meer voor de zorg en moeten we meer belasting betalen op elementaire zaken als voeding wat o.a. betekent dat producten van de voedingsindustrie die barsten van stoffen die niet goed voor ons zijn, goedkoper zijn geworden dan verse producten. Als je al tijd zou hebben voor het bereiden van een verse maaltijd moet je daar dus ook nog extra voor betalen.

De term volhouden vind ik een alarmerende term om je werk mee te duiden. Maar inderdaad, dit is niet lang meer vol te houden.

Verraad

Witte donderdag werd voor de elfde keer The Passion opgevoerd op weer een nieuwe locatie en in een nieuwe versie. Knap hoor hoe dat elk jaar weer mogelijk blijkt met steeds weer andere bestaande songs. Het is een mooie traditie geworden. Weer zagen we hoe het volk een misdadiger verkoos vrij te laten in plaats van Jezus en hoe Pilatus die liever had gezien dat het volk anders had gekozen, meende dat hij zijn handen in onschuld waste.
Achteraf denken mensen wel vaker dat ze hun handen in onschuld wassen. “Wir haben es nicht gewusst” zeiden vele Duitsers na de Tweede Wereldoorlog. De meeste dictators komen aan de macht door democratische verkiezingen. En niet te vergeten door manipulatie waar mensen vaak met ogen open intrappen.
Tegenwoordig heet manipulatie vaak nepnieuws, maar eigenlijk is het oude wijn in nieuwe zakken. Vroeger ging het over propaganda, met net zo goed verdraaide feiten of minimaal de betekenis van feiten als nu in nepnieuws.
Als je naar een ander wijst, wijzen er meer vingers naar jezelf en als je goed kijkt naar de ontstaansgeschiedenis van nepnieuws kun je ook zien wie de grootste gebruikers ervan zijn. Maar ook dat is natuurlijk geen wet van Meden en Perzen.
Er is ook een verschil met misleidende propaganda: wat nepnieuws verspreiders vooral bereiken, is dat mensen wantrouwend worden over de informatie die ze ontvangen en dat is nou juist de bedoeling.
Door internet leken aanvankelijk grenzen te vervagen en zou alle kennis voor iedereen beschikbaar komen. Dat laatste is gelukt, maar dat is machthebbers natuurlijk een doorn in het oog.
Kennis is macht leerde ik als kind al op de lagere school, nu basisschool.
Stel je voor dat het volk wakker wordt!
De kennisstroom is niet meer te stuiten, dus wat moet je dan? Juist ja, de kennis corrumperen. Welke informatie is waar en welke niet?
Het zou ook vervelend zijn dat je op sociale media als Facebook vooral de meningen krijgt te zien van gelijkgestemden. Het zou inderdaad wel fijn zijn als er wat meer tegengeluiden door Zuckerbergs algoritmen konden komen, maar goed beschouwd is de veiligheid van gelijkgestemden een prima wapen tegen nepnieuws. Immers, van mensen die je kent weet je wat je er aan hebt.

Zou het volk nu ook nog steeds kiezen voor Barabas?
Ik vrees dat er in ruim 2000 jaar nog weinig veranderd is. Dat de boodschap van Licht en Liefde slecht begrepen wordt in deze door hebzucht geregeerde wereld.
Judas verraadde zijn meester die hij liefhad met een kus.
Verspreiders van onwelgevallig nieuws worden van heel vervelende zaken beschuldigd. Klokkenluiders heten weer verraders, Julian Assange een landverrader.

Per keer dat we kiezen voor Barabas verraden we de Liefde. De Liefde die juist in deze paastijd probeert de (innerlijke) weg te wijzen naar wat waarheid is.

Onbewust

We doen de hele dag dingen zonder dat we daar bewust mee bezig zijn. We krabben eens hier of daar, strijken een haar uit ons gezicht, trekken wenkbrauwen op enz. enz. Het kan zelfs dat je allerlei huishoudelijke en verzorgende bezigheden op de automatische piloot doet. Je trekt de buitendeur achter je dicht en vraagt je ineens af of je het gas wel hebt uitgedraaid, of een licht aan- of uitgedaan, of je sleutels wel in je zak gestoken hebt of je portemonnee in je tas gedaan… Meestal heb je het gedaan, maar omdat je het op je routine deed, heb je de handeling niet in je brein opgeslagen.

Hetzelfde kan gebeuren met dingen die je zegt. Een autistische vriend vertelde me een keer hoe hij in zijn jonge jaren allerlei zinnetjes inspoorde, die als een sociaal wenselijke reactie op iets wat iemand deed of zei werden gezien. Zo leerde hij zichzelf aan om met anderen om te kunnen gaan. Je hoeft niet autistisch te zijn om ook dat soort zinnetjes te hebben ingespoord. Als je goed luistert naar peuters hoor je het taalgebruik van hun ouder(s) terug, het insporen begint al vroeg. Zo vroeg dat je het als volwassene bij ingesleten gedrag mag scharen. We hebben onbewust zoveel ingespoord, zoveel van anderen overgenomen, dat je misschien de vraag mag stellen hoe authentiek je eigenlijk bent. Als je dat echt wilt weten, valt er vermoedelijk wel het e.e.a. ‘af te pellen’.

Bij jongeren komt het niet meer veel voor door de contante stroom van foto’s, video’s, live chats enz., maar nog niet zo lang geleden schrok bijna iedereen die zichzelf voor het eerst op bewegend beeld zag een hoedje. Ben ik dat? Kijk ik echt zo? Praat ik echt zo? Wat zit ik vaak aan mijn haar! Feedback op je uiterlijk gedrag kan nuttig zijn. Maar wat weet je over je innerlijk gedrag; je gedachten. Hoe bewust ben je van wat je denkt en daardoor zegt en doet?

Bij een bezoek aan mijn eerste yoga- en meditatiedocent observeerde ze onder de lunch dat ik bij het ademen steeds mijn neusvleugels extreem uitzette. Dat zei ze niet meteen, ze begon met te vragen of ik problemen met mijn maag had. Ja dat klopte, ik had niet zo lang daarvoor een kapotte maagsluiting opgelopen. Ze wist niet of het begonnen was met die neusvleugeltjes of de maagsluiting, maar in ieder geval raadde ze aan dat ik dat onbewuste gedrag met die neusvleugeltjes bewust ging uitsporen. Dan zou ik ook minder last van mijn maag hebben. En zo geschiedde 😉 . Met enige moeite, dat wel.

Het kan dus zin hebben je bewust te worden van je geautomatiseerde handelingen. Door meditatie en mindfulness kun je dat eenvoudig doen. Je kunt simpelweg beginnen met bewust ademhalen*). Doe je dat, dan ga je je ook langzaam maar zeker bewust worden van wat je van binnen bezig houdt. Als je daar toch mee bezig bent, probeer dan eens deze tip van de grondlegger van mindfulness (achtzaamheid), de Vietnamese zenmonnik Thich Nhat Han: “Take a deep breath and give yourself a smile”. 🙂

.

.

*) Oefening: ga ontspannen zitten met rechte rug (kruin in rechte lijn boven je stuitje) en ga je ademhaling tellen: tel tot 10 na elke inademing. Doe dat een poosje, draai het om, tel na elke uitademing. Raak je de tel kwijt begin je gewoon opnieuw. Besluit door een poosje bewust adem te halen (concentreer je op je ademhaling) zonder te tellen. Laat je gedachten gewoon komen en gaan zonder er aandacht aan te schenken. Als je dit geregeld oefent zul je op den duur ook merken dat je veel onbewuste gedachten hebt, die je gedrag beïnvloeden ;-))

.

Communicatiestrategie

Hij is psycholoog en communicatiestrateeg bij Ogilvy, dus kun je van een artikel van zijn hand verwachten waar het over gaat. Maar dat het zo schaamteloos over communicatiestrategie gaat, had ik niet durven denken. Het artikel van Daan Remarque in de Volkskrant van afgelopen zaterdag over vaccineren heeft als kop: “Weet u wát riskant is? Difterie en polio zelf”. Daarmee is de toon van het hele artikel gezet.

Daan staat duidelijk aan de kant van de overheid, die ons een verhaal verkoopt dat een te lage vaccinatiegraad een gevaar is voor de volksgezondheid. Nog steeds heeft niemand me kunnen uitleggen waarom niet het vaccin zelf, maar de vaccinatiegraad van doorslaggevend belang is. En dat is raar. Als je van een ziekte geneest zorgt je immuunsysteem ervoor dat je die ziekte de volgende keer dat je er aan blootgesteld wordt, niet meer krijgt. O.a. daarom noemden we allerlei aandoeningen zoals mazelen, bof en waterpokken, kinderziektes. Door ze als kind te krijgen was je er de rest van je leven immuun voor. Dat was fijn, want gevaarlijke complicaties van de ziekten ontstaan vooral als je ze pas op latere leeftijd krijgt. Daan kiest niet voor niets voor gevaarlijke ziekten als difterie en polio als kop bij zijn verhaal. Niemand zal bestrijden dat dat gevaarlijke ziekten zijn en daar gaan de twijfels ook niet over. De twijfels van steeds meer ouders gaan o.a. over de vaccins voor kinderziektes, de gevolgen van vaccinatie voor je immuunsysteem en het niet bewezen zijn van de effectiviteit van het HPV-vaccin. Daan raadt de overheid aan het HPV-vaccin van naam te laten veranderen, noem het een anti-kankervaccin vindt Daan en dan zullen de mensen wel hun 12-jarige dochters er mee laten inspuiten. Het is pure misleiding die Daan propageert. Allereerst omdat het vaccin slechts tegen één vorm van kanker zou helpen, namelijk baarmoederhalskanker en voorts omdat de anti geluiden tegen het HPV-vaccin gaan over de onbewezen werkzaamheid en een toenemend aantal gevallen van complicaties en eigenaardige ziekten die tienermeisjes die zijn ingeënt met dit vaccin ontwikkelen. Dat er een relatie tussen het vaccin en die nieuwe ziekten, die vaak in verband staan met aantastingen van het immuunsysteem, zou bestaan, is volgens o.a. het RIVM niet wetenschappelijk bewezen. Maar van 95 % van de in omloop zijnde medicijnen blijkt de werkzaamheid niet echt bewezen. Een goede marketing zorgt ervoor dat de mensen het toch kopen. Zelfs veel (huis)artsen weten nauwelijks wat ze voorschrijven.

De overheid verkoopt schijnveiligheid en mensen als Remarque helpen daarover te communiceren. Met allerlei massacommunicatie trucs wordt het volk dom gehouden en misleid. Toen Freud met psychologie begon, heeft hij vast nooit gedacht aan hoe dat vak misbruikt zou worden om mensen te misleiden en zinloze en zelfs gevaarlijke producten ongeveer door de strot de duwen. Gewoon nog beter liegen, is eigenlijk het advies van Daan aan de overheid en in dit geval impliciet aan de farmaceutische industrie.

Vrede in je zelf


Goed en kwaad bestaan

als ze in jezelf bestaan

Niets is positief

Niets is negatief

tot je er zelf dat etiket opplakt

zegt mijn yoga lerares.

Maar alles bestaat in tegenstellingen

Wit – zwart

Licht – donker

Vrouw – man

Goed – kwaad

Is het goed, dat er oorlog is?

Is het kwaad, als er vrede zou zijn?

En als de strijd in jezelf stopt,

waarom stopt de strijd buiten jezelf niet.

Ik wil geen oorlog in mezelf

maar hoe meer vrede in mij is

hoe heviger de oorlog in anderen,

met anderen.

Door anderen,

me raakt.

Au. Au.

Bovenstaand gedicht/gedacht schreef ik in 1982. Tot op de dag van vandaag blijf ik met dezelfde vragen worstelen. Het geworstel stopt slechts als ik aanvaard dat mijn leven, mijn binnenwereld, een andere is dan het leven buiten mij. Maar dat houd ik slecht vol. Ik ben te zeer vertrouwd met het gedachtegoed van de non-dualiteit om mezelf afgescheiden te kunnen zien van de rest van de wereld. We zijn in de kern allen één. Een mooie gedachte. Maar hoe ga je daar mee om als je allerlei ellende om je heen ziet gebeuren? Of als die ellende letterlijk je eigen huis binnenkomt?

Nog geen drie jaar geleden ontdekte ik in mezelf een gigantische haat jegens iemand. Die iemand had mijn prachtige lieve hond weggetreiterd. Het lieve dier werd er gek van en dus ook gevaarlijk. Voor de hond en de mensen in mijn omgeving werd het zo niet meer te harden dat ik een ander huis voor hem heb gezocht en gevonden en het is nog steeds een enorme troost dat hij het daar geweldig naar zijn zin heeft.

Maar kort nadat mijn lieve hond verhuisd was, betrapte ik me op de gedachte dat ik dat mens haar kop wilde inslaan. Een honkbalknuppel en flink timmeren! Ik wist niet dat ik zoveel geweld nog in me had. Ik ben de rest van de dag op de enorme woede gaan mediteren. Toen die overweldigende emotie eindelijk begrepen en losgelaten was, kwam een enorm dankbaar gevoel over me. Een dag later begreep ik dat ik de pestkop moest bedanken voor de les. In gedachten dan. Tenzij ze dit leest ga ik haar dat echt niet vertellen. Ze zou het niet begrijpen en hoogst waarschijnlijk uitbarsten in een enorme scheldpartij jegens mij.

Voor dit nieuwe jaar wens ik iedereen een diepe vrede in zichzelf.