Vrije wil

De mens heeft een vrije wil.
Woon je in een vrij land, dan mag je daarmee doen wat je wil, mits het niet ten koste van anderen gaat. In dat laatste zit wellicht de crux.
Hoe vrij kun je zijn in een wereld die overduidelijk lijdt onder de ongebreidelde vermeerderingsdrift van de meest dominante diersoort op aarde; de Mens?

Bijna zes jaar; van oktober 2006 tot maart 2012, sprak Yvonne Hagenaar-Ratelband met grote regelmaat lezingen in voor een internet radiostation. Deze 220 radiolezingen van elk bijna een uur heb ik allemaal gehoord. Al was het maar opdat ik de korte omschrijving ervan kon maken voor het archief dat ik er voor haar van aanlegde.
Wat mij het meeste opviel aan wat ze in al die lezingen te melden had, was dat we vrij zijn om ons leven in te richten zoals we zelf willen. Welk onderwerp ze ook besprak, die vrijheid is haar heilig. Wat je ook doet, wat je ook kiest, dat mag je. De consequenties ervan zijn ook voor jou. Ieder het zijne of hare.
Dat kun je opvatten als ongebreideld individualisme.
Maar als je de lezingen beluistert, zul je merken dat Yvonne ook oproept om je te verbinden. Dat doet ze o.a. door in korte meditaties tijdens de lezingen te vragen je te verbinden met bijvoorbeeld het middelpunt van de Aarde of met de Zon, met de Liefde, met je navel.
Je mag doen wat je wilt, maar je bent verbonden met alles wat is. Wie dat echt begrijpt, kan ook zaken als ‘The Law of Attraction’ begrijpen. Deze universele wet ligt ten grondslag aan o.a. ‘The Secret’, het bestseller zelfhulpboek uit 2006 dat werd geschreven door Rhonda Byrne en vooral via Oprah Winfrey zo’n populair boek werd.
Er zijn ondertussen ontelbare boeken die je uitleggen hoe die ‘Law of Attraction’ werkt en er zijn ook veel vloggers die je dat uitleggen in filmpjes op Youtube en hun eigen websites. Dat is mooi en helemaal als zelfhulp. Maar hoe zit het dan met die verbinding? Met die verantwoordelijkheid die je hebt voor je keuzes?
Het heeft er alle schijn van dat collectief gezien individuele zelfzuchtigheid zorgt voor een collectieve ‘Law of Attraction’ en dat we als mensheid als geheel zullen oogsten wat we gezaaid hebben.

Jaren geleden leerde ik: Verander de wereld en begin bij jezelf.
Moet die wereld dan veranderen?
JA!
Als wij het niet doen, doet Moeder Aarde het zelf wel.
Maar willen we daarop wachten?
Willen we echt wachten tot bijna alle diersoorten, insecten en planten zijn uitgestorven, groene gebieden zijn veranderd in woestijnen, grote natuurrampen vele miljoenen mensen doden? Of zorgen we met spoed ervoor dat de ontbossing van het Amazonegebied stopt, de experimenten met geo-engineering worden gestaakt, de fossiele brandstoffen alleen nog gebruikt gaan worden om duurzame plastic producten te maken zoals zonnepanelen en nemen we met gezwinde spoed tal van andere milieusparende maatregelen waarvan milieudeskundigen al decennia terug tevergeefs riepen dat ze moesten worden uitgevoerd om rampen te voorkomen.
Of hoort u nog steeds tot de mensen die denken dat het wel meevalt, die niet geloven dat er sprake is van een snel verlopende klimaatverandering, of denkt u heel egoïstisch, ‘het zal mijn tijd wel duren!’ Ik weet natuurlijk niet hoe oud u, lezer, bent, maar die tijd zou nog wel eens tegen kunnen vallen. De veranderingen gaan snel en ook nog steeds sneller. Dat zou zomaar zo snel kunnen gaan dat ook u nog tijdens uw leven de gevolgen daarvan merkt, uw ontkenning niet meer werkt.

50 jaar geleden

We herdenken deze zomer twee spectaculaire gebeurtenissen die 50 jaar geleden kort na elkaar plaatsvonden; na alle aandacht voor de eerste stappen op de maan komt er nu waarschijnlijk aandacht voor het legendarische festival Woodstock dat in 1969 van 15-18 augustus werd gehouden.
Nog nooit waren zoveel mensen bij elkaar geweest op een festival (“by the time we got to Woodstock, we were half a million strong” zongen Crosby, Stills, Nash & Young niet veel later)
Een nieuwe generatie vierde dat er een heel nieuw tijdperk aan zat te komen.
Ik hoor bij die generatie die in de zestiger jaren volwassen werd. Ik was een en al optimisme over een betere toekomst. Weliswaar moesten er nog wel wat hobbels genomen worden, zoals ook het rapport van de Club van Rome begin zeventiger jaren waarschuwde, maar met alle liefde voor en in de wereld zouden we dat wel voor elkaar krijgen.
Maharishi Mahesh verkondigde dat als er maar genoeg mensen aan meditatie deden, misdaad zou afnemen en deze goeroe van The Beatles en grondlegger van de TM meditatie presenteerde daar zelfs statistieken over.
We, zeg mijn generatie, geloofden erin dat we de wereld konden veranderen.
“Verander de wereld en begin bij jezelf” was de slogan. We gingen daartoe massaal navelstaren, blowen en in mindere mate LSD gebruiken om ons bewustzijn te verruimen en politiek waren we met een gigantische democratiseringsgolf bezig.

Nu 50 jaar later is er van die vrijheid en liefde niet veel meer terug te vinden.
Op de stranden is topless inmiddels weer not done.
Rechtse en zelfs rechts-extremistische politici leiden regeringen die niet terugdeinzen voor openlijke leugens en worden in feite aangestuurd door grootkapitalisten. Inmiddels is vrijwel al het geld in de wereld in handen van een kleine elite terwijl ‘gewone’ burgers ook in ons land steeds meer sappelen om rond te komen.
Angst zaaien is sedert ‘9/11′ super populair bij regeringen waardoor mensen zich allerlei vrijheidsbeperkende veiligheidsmaatregelen door de strot laten duwen.
Terwijl we in de negentiger jaren nog dachten dat de culturele revolutie doorging op internet en dat zou zorgen dat de grenzen in de wereld vervaagden, worden er weer op tal van plaatsen in de wereld hoge hekken gebouwd.
Ondertussen zorgen hebzucht, egoïsme maar ook apathie ervoor dat de juiste maatregelen om de klimaatveranderingen die door ’s mensen toedoen zijn veroorzaakt te beperken, niet genomen worden.

Door de ruimtereizen zijn we gaan zien hoe klein en kwetsbaar het blauwe knikkertje is waar we met zoveel mensen op leven. Wij hippies dachten dat de mensheid ook daar wakker door zou worden en tijdig de maatregelen zou nemen om alle levensvormen op onze mooie planeet te behouden.
Liefde en positiviteit zouden het winnen van domheid en hebzucht.
Het lijkt er niet meer op.
Maar dat is een pessimisme waar ik me tot de dag van vandaag weiger aan over te geven.
Wat wij hippies al lang begrepen is inmiddels bevestigd door de wetenschap: we bestaan uit sterrenstof.
“We are stardust” zongen CSNY.
“And we got to get ourselves back to the garden.”

Ondanks alle hebzucht en manipulatie is er voor wie goed luistert en kijkt:
“everywhere a song and a celebration”.
Laten we daar aanstekelijk van genieten.

Nonchalance

Hoe haalt u de kroontjes van de aardbeien? Met een mesje of draait u ze er af met uw vingers?
Als kind zag ik nooit iemand met een mesje de kroontjes eraf halen.
Waren we toen minder bang voor vieze vingers? Of zijn de zo ongeveer industrieel geteelde aardbeien te vaak onrijp waardoor we graag het wit wegsnijden gelijk met het kroontje? Ik zie mijn gasten echter ook mijn prachtige geheel gerijpte smaakvolle aardbeien van eigen teelt toppen. Ik zie dat met lede ogen aan. Met een mesje verdwijnt er heel wat aardbei bij het afval. Gelukkig zijn mijn wormen in de wormentoren er blij mee.

Een tv-kok zag ik van een paprika een hele schijf afsnijden om het kleine steeltje te verwijderen.
Diverse tv-koks zie ik van uien aan twee kanten hele schijven wegsnijden.
In gedachten zie ik Willem de Ridder op de Hitweek/Aloha burelen waar hij ook woonde, bezig een ui te pellen en snijden. Willem verkende in die tijd, eind zestiger jaren, het macrobiotische koken en dat begon duidelijk met alle aandacht voor elk ingrediënt. Na het zorgvuldig pellen en verwijderen van de worteltjes en de harde kern aan de andere kant, sneed hij de ui perfect op de nerven.
Alles wat Willem kookte was zo smaakvol dat het je papillen streelde.
Willem kookte met aandacht en liefde.

Een gast die mij wilde helpen met koken vroeg ik of ze het laatste restje zout uit mijn zoutpot in een zoutvaatje wilde doen. Ik wilde de pot leeg hebben om af te kunnen wassen en weer te vullen met een royale hoeveelheid zout. Het kostte haar duidelijk moeite. Ik vroeg of dat iets met haar reumatische aandoening te maken had, maar ze bekende nooit te pielen met restjes maar het gewoon weg te gooien.
Als zout nou veel duurder was dan het is, zou ze dat dan nog doen vraag ik me af.

Zouden ze in arme landen ook paprika’s en uien zo grof behandelen en restjes voedsel van allerlei aard weggooien? Zouden de winkels daar ook zoveel weggooien?
Er wordt vaak beweerd dat we rijk zijn dat we zo makkelijk aan voedsel kunnen komen.
Maar ik zie steeds vaker hoe arm we in wezen zijn.
Door al dat gemak zijn we iets kwijt geraakt; de dankbaarheid voor wat moeder Aarde ons geeft.

We gaan haastig door het leven, er moet zoveel.
We hebben de rust niet om wezenlijke aandacht op te brengen voor al wat is.
Je ziet het in de parken en andere recreatiegebieden aan het afval wat er wordt achtergelaten. Je ziet het aan hoe we met dieren en elkaar omgaan.
Als we rustiger aan zouden doen, verdienen we minder geld, maar hebben we meer tijd om aandacht op te brengen voor al dat is. We zouden dan ook minder consumeren, wat goed zou zijn voor Moeder Aarde.
En wat goed is voor Moeder Aarde, is ook goed voor al wat leeft.
Wat de Aarde ons schenkt, is duur noch goedkoop, het zijn geen economische objecten, spinazie noch kip is een ‘mooi product’ zoals tv-koks dat graag noemen. Het is wat Moeder Aarde doet; ze schenkt leven en dat wat het in leven houdt. Dat verdient, nee vereist respect en is iets om dankbaar voor te zijn.
Als we dat massaal zouden doen, zou er een heel ander klimaat, in alle betekenissen van dat woord, op aarde heersen.

Geo-engineering

Ik plaatste een uitleg van Peter Munneke over geo-engineering door op Facebook. De uitleg heeft een tamelijk onschuldig karakter. Maar ondertussen wordt er dus wat af gerotzooid met stoffen in de lucht 😦 en die stoffen dalen dus ook op ons neer… Het positieve is dat het eindelijk openlijk wordt toegegeven.
Zo reageert ook een vriendin: “Eindelijk”, schrijft ze simpelweg.
Ik schrijf terug: “…ik krijg steeds meer het gevoel dat alle bedriegerij begint door te dringen bij iedereen… Zou de mensheid dan toch nog wakker worden?”
Haar reactie: “Ja, dit jaar wordt en is het jaar van de mondiale uitvoering van sprookjes van de keizer”. Als dat toch eens waar was!
Een FB community die zich Collective Evolution noemt, plaatste deze image:

Als je dit lijstje leest, kun je je afvragen of het nog wel zin heeft om mee te doen aan politieke verkiezingen. Democratie is verworden tot een toneelstuk, een leugenmachine die probeert het volk zoet te houden.

Je kunt het ook andersom bekijken: misschien stemmen mensen juist op die partijen en politici waarvan ze denken dat die misschien nog een beetje invloed hebben op de oligarchie die ons in werkelijkheid bestuurt. En is daardoor Trump aan de macht gekomen en in Nederland de VVD met goedlachse Mark. Voor mensen die zo denken heb ik een teleurstellende mededeling: Ze hebben geen invloed op die bedrijven en de 26 rijkste mensen in de wereld die inmiddels de helft van het wereldkapitaal in handen hebben; al die politici zijn er slechts pionnen van.

1984 is 35 jaar geleden en toen het dat jaar was, dachten we dat het met Orwell’s voorspellingen nog wel meeviel. Maar als je dit lijstje goed leest, kun je je afvragen of we in 1984 oogkleppen op hadden. Het manipulatieve bedrog was toen wellicht onzichtbaarder dan nu. De keizer had nog kleren aan.

Arm en rijk

Ooit deed zich in mijn leven de gelegenheid voor om puissant rijk te worden. Ik raadpleegde mijn boekhouder over e.e.a. en die had terstond een aantal ongevraagde adviezen voor me. Waarvan ik vooral onthouden heb dat hij het nodig vond dat ik zou gaan verhuizen. Mijn woning was niet veilig genoeg om daar als miljonair in te wonen. Wie rijk is heeft een vrijstaande woning met een hek er omheen. Miljardair Trump wil zelfs een hek om het land waar hij president van is. Want stel je voor dat de armen in het land van de rijken willen wonen en werken om het minder arm te krijgen.

Deze week werd bekend dat de 26 rijkste mensen van de wereld nu de helft van het totale geld in de wereld in handen hebben. In ons land trok een Nijmeegse huisarts aan de bel omdat het eigen risico in de zorg mensen ertoe dwingt levensgevaarlijke risico’s met hun gezondheid te nemen. Dat was te voorzien en er is door vele mensen van tal van disciplines voor gewaarschuwd. Zo langzamerhand begin ik te denken dat zulke waarschuwingen moedwillig in de wind zijn geslagen en dat het vergroten van de tweedeling in de samenleving, het vergroten van de kloof tussen arm en rijk, bewust beleid is van de diverse kabinetten Rutte. Want de rijken hebben niet alleen een hek om hun woning nodig, ze willen ook voorkomen dat ze minder rijk worden. Die 26 mega puissant rijken in de wereld kunnen met gemak de kosten voor verduurzamen van de mondiale samenleving op zich nemen en het tij van de klimaatverandering keren. Maar de rijken houden zich liever bezig met star wars projecten en het belachelijke idee dat we op andere planeten zouden kunnen gaan wonen als de Aarde onleefbaar is geworden.

“Wie goed doet, goed ontmoet,” is mij van kinds af aan geleerd. Het is ook mijn ervaring dat het zo werkt in het leven. Geef mensen die je tegemoet lopen een glimlach en je zult zien dat steeds meer mensen jou vriendelijk zullen bejegenen. Wie niet bang is om tekort te komen, deelt van wat hij/zij heeft en komt ook nooit tekort. Niet in de ogen van mensen voor wie materie minder belangrijk is dan andere zaken in het leven. Maar leg dat die angstige rijken maar eens uit. Of misschien zijn ze wel helemaal niet angstig, maar echt kwaadwillend. Sturen ze al decennia bewust aan op het vergroten van de kloof tussen arm en rijk. Want het volk moet je niet alleen bang maken om ze te kunnen krijgen waar je ze hebben wilt, je moet ze ook monddood maken, voorkomen dat ze ooit in opstand komen. Dat doe je door ze te laten sappelen voor hun voedsel en levensgeluk. Voor een gezond leven zorgen hoort daar niet bij.

Vind u me nu zwartgallig? Of een complotdenker? Zou u me dan een goede reden kunnen geven waarom hardnekkig wordt doorgegaan met maatregelen waardoor we het steeds zwaarder krijgen? Of waarom de regering zoveel leugens verkoopt over allerlei onderwerpen? Dat we er allemaal op vooruit gaan dit jaar is inmiddels ook weer een leugen gebleken. Bijvoorbeeld: de compensatie in het inkomen van minima weegt niet op tegen de diverse hogere lasten vanaf 1 januari. Nog meer mensen gaan daardoor zorgmijder worden.


Daar praten we niet over

Ruben Jacobs vergelijkt in een artikel in Brainwash het uit de weg gaan van gesprekken over de dood met hoe we niet met elkaar praten over de klimaatverandering.
Ik hoor niet tot die ‘we’, maar daardoor herken ik ook zo goed de reacties op feestjes e.d. als je begint over hoe de mensheid het leven op aarde verpest, niet alleen voor een groot aantal dieren en insecten, die allen met uitsterven worden bedreigd, maar ook voor onszelf. Ook mensen zijn een diersoort.
Als ik er over begin zijn er altijd mensen die aanhaken en oh wat vinden we het samen erg… Maar doen we meer dan de feestgangers die al snel hun hoofd afwenden, al dan niet na gezegd te hebben dat er toch niets aan te doen is?

Ik weiger te geloven dat er niets meer aan te doen is.
We hebben de zure regen gestopt, freons verboden (die de voornaamste oorzaak waren voor de gaten in de ozonlaag), maar in de stad waar ik woon is de lucht een van de vuilste van Europa en toch wil de regering de snelweg die rond de stad loopt weer eens verbreden.
Actievoerders gaan na 36 jaar op herhaling, toen ook vele bomen werden gekapt voor diezelfde weg. Het bos is al lang geen bos meer, eerder een beetje groot uitgevallen park met boerderijen er omheen. Er wordt lacherig gedaan over die ‘oude knarren die zo nodig moeten’. Omdat de strijd toen door bizarre juridische procedures is verloren?
Waar blijven de protesten van de jongere generaties?
Moeten die te hard werken of zo?
Of geloven die niet in protesten?
Gaan die misschien al uit van een ontwrichte wereld zoals we die in ontelbare science fiction films geschetst hebben gekregen? Die toekomst is dichterbij dan we durven denken…
Recent had ik een lekker ‘youtube’ dagje. Allemaal muziek gezien van de jongere generaties. Ze hebben in de muziek frontmannen en -vrouwen genoeg, van rappers tot leadsingers van bijvoorbeeld Imagine Dragons die zeggen waar het op staat en er wordt massaal bij meegezongen, maar of dat helpt?
Er zijn veel jongeren die met goede ideeën voor de toekomst bezig zijn, maar of een betere toekomst nou echt van technologische oplossingen moet komen?

Het wordt tijd dat de dominantste diersoort op aarde NU haar verantwoordelijkheid neemt. En de verantwoordelijkheid van de soort begint bij het individu!
Begin eens met consuminderen en stop met zaken kopen die slecht zijn voor het milieu bijvoorbeeld omdat ze maar kort meegaan maar waar wel veel energie voor is gebruikt. Koop geen zaken uit China omdat die goedkoop zijn, geen kleding uit India en nee zelfs niet uit Engeland omdat die zo leuk zijn. Koop geen groente die niet lokaal is geteeld. Je hoeft in de winter geen sperziebonen uit Egypte of citrus uit Zuid-Afrika of Israël. Vrachtverkeer is een grootverbruiker van brandstof!
Vliegveld Lelystad zou er niet hoeven komen als er minder vrachtverkeer op Schiphol was en we ons zouden beperken met over de wereld reizen.
Geloof niet meer in de vrije wereldhandel en dito markteconomie.
Goed beschouwd heeft het protectionisme van Trump een milieuvriendelijk kantje 😉
Klaag als consument over slechte kwaliteit bij de leverancier of fabrikant.
Denk niet, het kostte maar een paar euro of ik verdien genoeg om weer een nieuwe te kopen… We produceren met elkaar ongelooflijke hoeveelheden afval. Voor die spullen zijn bomen gekapt of is aardolie gedolven of hebben ovens gebrand enz. enz..
Elke week weer verbaas ik me over wat er voor de vuilnisman klaar staat; spullen die verkocht hadden kunnen worden via Marktplaats, of weggegeven hadden kunnen worden via een weggeeftafel, gratis op te halen sites of recycle winkels.

De klimaatverandering is niet onze enige zorg. Maar er zou nog zo enorm veel ten goede kunnen veranderen in de wereld als we niet zo fatalistisch bezig waren en… wereldwijd niet steeds dommer zouden stemmen.
En ja, praat met elkaar over je zorgen. Vertel elkaar over wat je doet om het milieu te ontlasten.
Na mijn vorige column en die over siliconen in haarproducten heb ik veel persoonlijke reacties gekregen waaruit bleek dat veel vrouwen om me heen al jaren die producten met siliconen vermijden zonder dat er ook maar eentje iets tegen me gezegd had! Ik had jaren eerder met die milieuvijandige en haarbeschadigende troep gestopt als zij me hadden geïnformeerd!

In de zestiger jaren hadden we een slogan:
Verbeter de wereld en begin bij je zelf.
Ik zou een nog ouder gezegde er aan toe willen voegen:
alle beetjes helpen

Pen

Aan de rand van de stad komt een groep jongens me tegemoet fietsen over het fietspad. Ze dollen en joelen. Als ze net gepasseerd zijn hoor ik een jongen roepen: “Oh mijn pen!” Er volgt gelach en het groepje jonge tieners fietst door. De verliezer van de pen kijkt nog een keer achterom maar fietst dan ook door.
Ik zie de pen liggen op het fietspad.
Zo gaat dat dus, denk ik en na enige aarzeling loop ik een paar passen terug het fietspad op en pak de pen. Het is een blauwe Bic pen. Zulke pennen kocht ik, maar dan zwart schrijvend, voor mijn bedrijfje in per doos van 50 stuks voor een paar euro. Als het zo weinig kost is het je kennelijk ook niets waard. In mijn jeugd waren pennen duur en zou ik het niet in mijn hoofd hebben gehaald om die te laten liggen. Even los van dat we toen nog liefst met een vulpen schreven, vele malen duurder dan een ballpoint.
Maar ook nu zou ik het niet in mijn hoofd halen zo’n pen te laten liggen.
Zouden die jongens dan totaal geen besef hebben wat zo’n pen teweeg brengt in de natuur?
Ik geloof niet in de oplossing dat vervuilende zaken duurder moeten worden gemaakt.
Maar ik kan er met mijn pet niet bij dat de huidige jeugd geen moer lijkt te geven om hun leefomgeving. Ook volwassenen zie ik nog steeds slordig omgaan met hun afval.
Waar blijft de mentaliteitsomslag?
Wordt die bemoeilijkt omdat er nog steeds malloten zijn die de klimaatverandering pogen te ontkennen?

De pen schrijft prima.
Ik schrijf er o.a. mijn boodschappenlijstjes mee.
Dat doe ik op de achterkant van kassabonnen.
Want sedert de zelfscankassa’s in de supermarkt is de kassabon weer verplicht. Je hebt immers de code op die bon nodig om door het poortje naar buiten te kunnen.
Vernieuwingen zijn niet altijd goed voor het milieu.
Die zelfscankassa’s lijken handig, maar je verliest er een stukje persoonlijk contact door. Contactloos slaat niet meer alleen op betalen.
Het lijkt me de vervreemding van onze leefomgeving alleen maar in de hand te werken.

.